DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Yatmadan önce uyku duası olarak en çok okunan dua, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) yatmadan önce okuduğu rivayetiyle Buhârî ve Müslim'de geçen duadır: "Bismike Allāhumme emûtu ve ahyâ." Bu dua kısa, kaynaklı ve doğrudan uyku öncesine ait bir uygulamadır.
Arapçası, okunuşu ve anlamı şöyledir:
Arapça:
بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Okunuşu:
Bismike Allāhumme emûtu ve ahyâ.
Anlamı:
"Senin adınla ölür, Senin adınla dirilirim."
Kaynağı:
Sahîh-i Buhârî, Kitâbü'd-Daavât; Sahîh-i Müslim, Kitâbü'z-Zikr.
Bu duanın ardından, aynı hadiste Hz. Peygamber'in (s.a.v.) uyanınca da bir dua okuduğu aktarılır. Yani uyku duası tek bir cümleden ibaret değil, ikili bir uygulamadır: yatarken okunacak dua ve uyanınca okunacak dua.
Aynı rivayet içinde uyandıktan sonra okunacak dua da yer alır:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Okunuşu:
Elhamdü lillâhillezî ahyânâ ba'de mâ emâtenâ ve ileyhinnüşûr.
Anlamı:
"Bizi öldürdükten sonra yeniden dirilten Allah'a hamdolsun. Dönüş O'nadır."
Kaynağı:
Sahîh-i Buhârî, Kitâbü'd-Daavât.
Uyku ile ölüm arasındaki ilişkiye Kur'an'da da değinilir. Zümer Suresi 42. ayette Allah'ın uyku sırasında ruhları tuttuğu, ölüm vakti gelenleri bırakmadığı, diğerlerini ise belirli bir süreye kadar geri gönderdiği bildirilir. Bu nedenle yatmak bir anlamda geçici bir veda, uyanmak ise yeniden hayata kavuşmak gibi değerlendirilmiştir. Söz konusu dualar bu anlayışı yansıtır.
Hz. Peygamber'in (s.a.v.) yatmadan önce yaptığı uygulamalar hadis kaynaklarında çeşitli rivayetlerle aktarılmıştır. Bunların en bilinenleri şöyledir:
Ayete'l-Kürsî: Buhârî'de geçen bir rivayete göre Hz. Peygamber (s.a.v.), her gece yatmadan önce Ayete'l-Kürsî'nin (Bakara Suresi, 255. ayet) okunmasını tavsiye etmiştir. Rivayette bu ayeti okuyan kişiye sabaha kadar bir koruyanın görevlendirileceği ve şeytanın yaklaşamayacağı belirtilir.
İhlâs, Felak ve Nâs Sureleri: Buhârî ve Ebû Dâvûd'da yer alan rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) her gece yatmadan önce bu üç sureyi okur, avuçlarına üfler ve vücudunu sıvazlardı. Bu uygulama "uyku öncesi üç kul" şeklinde yaygın biçimde bilinir.
Bakara Suresi'nin son iki ayeti (285–286): Buhârî'deki bir rivayette Hz. Peygamber (s.a.v.), bu iki ayeti gece okuyan kişiye bunların yeteceğini bildirmiştir. Rivayetteki "yeter" ifadesinin ne anlama geldiği âlimler arasında tartışılmıştır; genel kanı, bu ayetlerin gecenin şerrinden koruyucu olduğu yönündedir.
Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) yatmadan önce sağ yanı üzerine yatardı. Bir rivayette Berâ b. Âzib'e (r.a.) yatağa girdiğinde sağ yanı üzerine uzanmasını tavsiye ettiği ve ardından şu duayı okumasını öğrettiği aktarılır:
Arapça:
اَللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِيَ إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ
Okunuşu:
Allāhumme eslemtü nefsî ileyke ve fevvedtü emrî ileyke ve veccehtü vechiye ileyke ve elce'tü zahrî ileyke rağbeten ve rehbeten ileyke, lâ melce'e ve lâ mencâ minke illâ ileyke, âmentü bi kitâbikellezî enzelte ve bi nebiyyikellezî erselt.
Anlamı:
"Allah'ım! Kendimi Sana teslim ettim. İşimi Sana havale ettim. Yüzümü Sana döndürdüm. Sırtımı Sana dayadım. Seni umarak ve Senden korkarak. Senden kaçıp sığınılacak yer yoktur, ancak yine Sana sığınılır. İndirdiğin kit
Arapçası, okunuşu ve anlamı şöyledir:
Arapça:
بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Okunuşu:
Bismike Allāhumme emûtu ve ahyâ.
Anlamı:
"Senin adınla ölür, Senin adınla dirilirim."
Kaynağı:
Sahîh-i Buhârî, Kitâbü'd-Daavât; Sahîh-i Müslim, Kitâbü'z-Zikr.
Bu duanın ardından, aynı hadiste Hz. Peygamber'in (s.a.v.) uyanınca da bir dua okuduğu aktarılır. Yani uyku duası tek bir cümleden ibaret değil, ikili bir uygulamadır: yatarken okunacak dua ve uyanınca okunacak dua.
Uyandığında Okunacak Dua
Aynı rivayet içinde uyandıktan sonra okunacak dua da yer alır:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Okunuşu:
Elhamdü lillâhillezî ahyânâ ba'de mâ emâtenâ ve ileyhinnüşûr.
Anlamı:
"Bizi öldürdükten sonra yeniden dirilten Allah'a hamdolsun. Dönüş O'nadır."
Kaynağı:
Sahîh-i Buhârî, Kitâbü'd-Daavât.
Uyku ile ölüm arasındaki ilişkiye Kur'an'da da değinilir. Zümer Suresi 42. ayette Allah'ın uyku sırasında ruhları tuttuğu, ölüm vakti gelenleri bırakmadığı, diğerlerini ise belirli bir süreye kadar geri gönderdiği bildirilir. Bu nedenle yatmak bir anlamda geçici bir veda, uyanmak ise yeniden hayata kavuşmak gibi değerlendirilmiştir. Söz konusu dualar bu anlayışı yansıtır.
Yatmadan Önce Okunabilecek Diğer Kaynaklı Dualar ve Sureler
Hz. Peygamber'in (s.a.v.) yatmadan önce yaptığı uygulamalar hadis kaynaklarında çeşitli rivayetlerle aktarılmıştır. Bunların en bilinenleri şöyledir:
Ayete'l-Kürsî: Buhârî'de geçen bir rivayete göre Hz. Peygamber (s.a.v.), her gece yatmadan önce Ayete'l-Kürsî'nin (Bakara Suresi, 255. ayet) okunmasını tavsiye etmiştir. Rivayette bu ayeti okuyan kişiye sabaha kadar bir koruyanın görevlendirileceği ve şeytanın yaklaşamayacağı belirtilir.
İhlâs, Felak ve Nâs Sureleri: Buhârî ve Ebû Dâvûd'da yer alan rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) her gece yatmadan önce bu üç sureyi okur, avuçlarına üfler ve vücudunu sıvazlardı. Bu uygulama "uyku öncesi üç kul" şeklinde yaygın biçimde bilinir.
Bakara Suresi'nin son iki ayeti (285–286): Buhârî'deki bir rivayette Hz. Peygamber (s.a.v.), bu iki ayeti gece okuyan kişiye bunların yeteceğini bildirmiştir. Rivayetteki "yeter" ifadesinin ne anlama geldiği âlimler arasında tartışılmıştır; genel kanı, bu ayetlerin gecenin şerrinden koruyucu olduğu yönündedir.
Yatarken Hangi Yan Üzerine Yatılır?
Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) yatmadan önce sağ yanı üzerine yatardı. Bir rivayette Berâ b. Âzib'e (r.a.) yatağa girdiğinde sağ yanı üzerine uzanmasını tavsiye ettiği ve ardından şu duayı okumasını öğrettiği aktarılır:
Arapça:
اَللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ وَوَجَّهْتُ وَجْهِيَ إِلَيْكَ وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ
Okunuşu:
Allāhumme eslemtü nefsî ileyke ve fevvedtü emrî ileyke ve veccehtü vechiye ileyke ve elce'tü zahrî ileyke rağbeten ve rehbeten ileyke, lâ melce'e ve lâ mencâ minke illâ ileyke, âmentü bi kitâbikellezî enzelte ve bi nebiyyikellezî erselt.
Anlamı:
"Allah'ım! Kendimi Sana teslim ettim. İşimi Sana havale ettim. Yüzümü Sana döndürdüm. Sırtımı Sana dayadım. Seni umarak ve Senden korkarak. Senden kaçıp sığınılacak yer yoktur, ancak yine Sana sığınılır. İndirdiğin kit
