OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Allah'ın isimlerinin sayısı meselesi, İslam'ın en temel konularından biridir ve doğrudan hadis kaynaklarına dayanır. Buhârî ve Müslim'de yer alan sahih bir hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'ın doksan dokuz ismi vardır; yüzden bir eksik. Kim bunları sayarsa cennete girer." Bu hadis, Allah'ın isimlerinin sayısını 99 olarak belirlemenin temel kaynağıdır. Ancak bu sayı, Allah'ın yalnızca 99 ismi bulunduğu anlamına gelmez; ulemanın büyük çoğunluğuna göre bu rakam özellikle sayılması ve öğrenilmesi teşvik edilen isimleri ifade eder.
Hadisteki "ihsâ" kelimesi, yani "saymak" ifadesi, âlimler arasında tartışılmış ve çeşitli anlamlara yorumlanmıştır. Bir kısmı bunu ezberleme olarak açıklarken bir kısmı anlamlarını kavrama, bir kısmı ise bu isimlerle dua etme ve ibadet hayatına yansıtma şeklinde yorumlamıştır. İmam Nevevî ve İbn Hacer el-Askalânî başta olmak üzere pek çok büyük âlim bu meseleyi ayrıntılı biçimde ele almıştır.
Söz konusu hadis, Buhârî (Kitâbu'd-Da'avât, 6410) ve Müslim'de (Kitâbu'z-Zikr, 2677) rivayet edilmektedir. Hadisin Arapçası şu şekildedir:
Arapça:
إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِئَةً إِلَّا وَاحِدًا مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Okunuşu:
İnne lillâhi tis'aten ve tis'îne'smen mi'eten illâ vâhiden men ahsâhâ dehale'l-cenneh.
Anlamı:
"Şüphesiz Allah'ın doksan dokuz ismi vardır; yüzden bir eksik. Kim bunları (ihsâ ederse, yani sayar/kavrarsa) cennete girer."
Kaynağı:
Buhârî, Kitâbu'd-Da'avât; Müslim, Kitâbu'z-Zikr ve'd-Duâ
Bu hadisin Tirmizî rivayetinde ise 99 ismin bir listesi de yer almaktadır. Ancak hadis âlimleri, Tirmizî'deki bu liste kısmının senedini ayrıca değerlendirmiş; bir kısmı listedeki isimlerin hadis metnine sonradan eklenmiş olabileceğini belirtmiştir. Bu nedenle "99 ismin tam listesi nedir?" sorusu, aslında "99 sayısının kaynağı nedir?" sorusundan ayrı bir meseledir.
Hayır; âlimlerin büyük çoğunluğuna göre Allah'ın isimleri yalnızca 99 ile sınırlı değildir. Bu konuda önemli bir delil, yine sahih hadis kaynaklarında yer alan bir duadır. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) öğrettiği ve Müslim'de rivayet edilen duada şu ifade geçmektedir: "...seni isimlerin sayısınca, ya da Levh-i Mahfuz'da yazdığın isimlerle, ya da kendi ilminde sakladığın isimlerle senden istiyorum." Bu ifade, Allah'ın bilinen 99 ismin ötesinde, insanlara bildirilmemiş isimleri de bulunduğuna işaret eder.
Dolayısıyla 99 sayısı, Allah'ın tüm isimlerinin sınırını değil; özellikle öğrenilmesi, sayılması ve dua hayatına katılması teşvik edilen isimlerin sayısını ifade eder.
Esmaü'l-Hüsnâ, "en güzel isimler" anlamına gelir ve doğrudan Kur'an'a dayanır. Kur'an-ı Kerîm'de dört ayette bu kavram geçmektedir; bunların en bilineni A'râf Suresi 180. ayettir:
Arapça:
وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا
Okunuşu:
Ve lillâhi'l-esmâü'l-husnâ fed'ûhu bihâ.
Anlamı:
"En güzel isimler Allah'a aittir; O'na bu isimlerle dua edin."
Kaynağı:
A'râf Suresi, 180. ayet
Aynı ifade İsrâ Suresi 110, Tâhâ Suresi 8 ve Haşr Suresi 24. ayette de geçmektedir. Bu ayetler, Allah'ı isimleriyle tanımanın ve O'na bu isimlerle yönelmenin teşvik edildiğini açıkça ortaya koyar.
Tirmizî'nin rivayetinde yer alan 99 isimlik liste, hadis âlimleri arasında tartışmalıdır. İbn Hazm ve İbn Teymiyye gibi âlimler, bu listenin hadisin metnine dahil olmadığını, ravi tarafından eklenmiş olabileceğini belirtmiştir. Buna karşın listedeki isimlerin büyük çoğunluğu Kur'an ve diğer sahih hadislerde bağımsız olarak geçmektedir; dolayısıyla isimlerin kendisi tartışmalı değil, yalnızca bu özel listenin hadis metnine ait olup olmadığı tartışmalıdır.
Uygulamada ise Müslümanlar arasında en yaygın kullanılan 99 isim listesi, Tirmizî rivayetindeki listeye dayanmaktadır. Bu liste; er-Rahmân, er-Rahîm, el-Melik, el-Kuddûs, es-Selâm gibi isimlerle başlar ve her biri Allah'ın farklı bir sıfatını ve tecellisini yansıtır.
Hadisteki "ihsâ" kelimesi, yani "saymak" ifadesi, âlimler arasında tartışılmış ve çeşitli anlamlara yorumlanmıştır. Bir kısmı bunu ezberleme olarak açıklarken bir kısmı anlamlarını kavrama, bir kısmı ise bu isimlerle dua etme ve ibadet hayatına yansıtma şeklinde yorumlamıştır. İmam Nevevî ve İbn Hacer el-Askalânî başta olmak üzere pek çok büyük âlim bu meseleyi ayrıntılı biçimde ele almıştır.
99 İsim Nereden Geliyor? Hadis Kaynağı
Söz konusu hadis, Buhârî (Kitâbu'd-Da'avât, 6410) ve Müslim'de (Kitâbu'z-Zikr, 2677) rivayet edilmektedir. Hadisin Arapçası şu şekildedir:
Arapça:
إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِئَةً إِلَّا وَاحِدًا مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ
Okunuşu:
İnne lillâhi tis'aten ve tis'îne'smen mi'eten illâ vâhiden men ahsâhâ dehale'l-cenneh.
Anlamı:
"Şüphesiz Allah'ın doksan dokuz ismi vardır; yüzden bir eksik. Kim bunları (ihsâ ederse, yani sayar/kavrarsa) cennete girer."
Kaynağı:
Buhârî, Kitâbu'd-Da'avât; Müslim, Kitâbu'z-Zikr ve'd-Duâ
Bu hadisin Tirmizî rivayetinde ise 99 ismin bir listesi de yer almaktadır. Ancak hadis âlimleri, Tirmizî'deki bu liste kısmının senedini ayrıca değerlendirmiş; bir kısmı listedeki isimlerin hadis metnine sonradan eklenmiş olabileceğini belirtmiştir. Bu nedenle "99 ismin tam listesi nedir?" sorusu, aslında "99 sayısının kaynağı nedir?" sorusundan ayrı bir meseledir.
Allah'ın Sadece 99 İsmi mi Var?
Hayır; âlimlerin büyük çoğunluğuna göre Allah'ın isimleri yalnızca 99 ile sınırlı değildir. Bu konuda önemli bir delil, yine sahih hadis kaynaklarında yer alan bir duadır. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) öğrettiği ve Müslim'de rivayet edilen duada şu ifade geçmektedir: "...seni isimlerin sayısınca, ya da Levh-i Mahfuz'da yazdığın isimlerle, ya da kendi ilminde sakladığın isimlerle senden istiyorum." Bu ifade, Allah'ın bilinen 99 ismin ötesinde, insanlara bildirilmemiş isimleri de bulunduğuna işaret eder.
Dolayısıyla 99 sayısı, Allah'ın tüm isimlerinin sınırını değil; özellikle öğrenilmesi, sayılması ve dua hayatına katılması teşvik edilen isimlerin sayısını ifade eder.
Esmaü'l-Hüsnâ Nedir?
Esmaü'l-Hüsnâ, "en güzel isimler" anlamına gelir ve doğrudan Kur'an'a dayanır. Kur'an-ı Kerîm'de dört ayette bu kavram geçmektedir; bunların en bilineni A'râf Suresi 180. ayettir:
Arapça:
وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا
Okunuşu:
Ve lillâhi'l-esmâü'l-husnâ fed'ûhu bihâ.
Anlamı:
"En güzel isimler Allah'a aittir; O'na bu isimlerle dua edin."
Kaynağı:
A'râf Suresi, 180. ayet
Aynı ifade İsrâ Suresi 110, Tâhâ Suresi 8 ve Haşr Suresi 24. ayette de geçmektedir. Bu ayetler, Allah'ı isimleriyle tanımanın ve O'na bu isimlerle yönelmenin teşvik edildiğini açıkça ortaya koyar.
99 İsmin Listesi Konusundaki Âlim Görüşleri
Tirmizî'nin rivayetinde yer alan 99 isimlik liste, hadis âlimleri arasında tartışmalıdır. İbn Hazm ve İbn Teymiyye gibi âlimler, bu listenin hadisin metnine dahil olmadığını, ravi tarafından eklenmiş olabileceğini belirtmiştir. Buna karşın listedeki isimlerin büyük çoğunluğu Kur'an ve diğer sahih hadislerde bağımsız olarak geçmektedir; dolayısıyla isimlerin kendisi tartışmalı değil, yalnızca bu özel listenin hadis metnine ait olup olmadığı tartışmalıdır.
Uygulamada ise Müslümanlar arasında en yaygın kullanılan 99 isim listesi, Tirmizî rivayetindeki listeye dayanmaktadır. Bu liste; er-Rahmân, er-Rahîm, el-Melik, el-Kuddûs, es-Selâm gibi isimlerle başlar ve her biri Allah'ın farklı bir sıfatını ve tecellisini yansıtır.
