SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Gece yatmadan önce okunacak dualar için dinî kaynaklarda birden fazla rivayet bulunmaktadır. Bunların en bilinenleri İsra Suresi'nin 80. ayeti, Bakara Suresi'nin son iki ayeti ve Hz. Peygamber'in yatmadan önce okuduğu rivayet edilen çeşitli dualardır. Uyku öncesi bu duaları okumanın temeli, Hz. Peygamber'in kendi uygulamasına dayanır; Buhârî ve Müslim gibi temel hadis kaynaklarında bu konuya dair çok sayıda rivayet yer alır.
Yatağa uzanmadan önce bir insan ne yapar? Belki telefona bakar, belki gün içinde çözülemeyen düşünceleri bir kez daha zihninde döner. Ama İslam geleneğinde bu geçiş anı, yani uyanıklıktan uykuya açılan kapı, başlı başına bir ibadet vaktidir. Uyku, hadislerde küçük ölüme benzetilmiş; sabah uyanmak ise yeniden dirilişin bir yansıması olarak yorumlanmıştır. Bu yüzden yatmadan önceki dualar, sıradan bir alışkanlık değil, bilinçli bir veda ve tevekkül ifadesidir.
Hz. Peygamber'in yatmadan önce düzenli olarak okuduğu birkaç dua, Buhârî ve Müslim'de rivayet edilmiştir. Bunların en yaygın bilineni şudur:
Arapça:
اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Okunuşu:
Allāhumme bismike emūtu ve ahyā.
Anlamı:
"Allah'ım, senin adınla ölür ve dirilir im."
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 108; Müslim, Zikir, 59
Yine aynı kaynaklarda geçen bir başka rivayet, yatarken sağ ele yüzü koyup şöyle denmesini aktarır:
Arapça:
اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ
Okunuşu:
Allāhumme qinī azābeke yevme teb'asü ibādeke.
Anlamı:
"Allah'ım, kullarını yeniden dirilttiğin gün beni azabından koru."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Edeb, 98; Tirmizî, Deavât, 28
Bu iki duanın birbiriyle bağlantısı dikkat çekicidir: biri uyku öncesinin tevekkülünü, diğeri ahiret bilincini taşır. Yatmak yalnızca bedenin dinlenmesi değil, Allah'a teslimiyetin her gece yenilenmesidir.
Hz. Peygamber'in yatmadan önce bazı sureleri ve ayetleri okuduğuna dair rivayetler de hadis kaynaklarında yer almaktadır.
Âyetü'l-Kürsî, Buhârî'de geçen bir rivayette özellikle öne çıkar. Hz. Ebû Hüreyre'den aktarılan bu rivayete göre Hz. Peygamber, yatmadan önce Âyetü'l-Kürsî okuyan kişinin sabaha kadar Allah'ın koruması altında olacağını bildirmiştir. (Buhârî, Vekâlet, 10)
Âyetü'l-Kürsî, Bakara Suresi'nin 255. ayetidir:
Arapça:
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ...
Okunuşu:
Allāhu lā ilāhe illā huve'l-hayyü'l-kayyūm...
Bu ayet uzun olduğundan tamamı burada verilmemiştir; Kur'an uygulamaları veya güvenilir meal kitaplarından eksiksiz okunuşuna ulaşılabilir.
Müslim'deki bir rivayette ise Hz. Peygamber'in yatmadan önce İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup avuçlarına üflediği ve ellerini yüzüne ile vücuduna sürdüğü aktarılmıştır. (Müslim, Müsâfirîn, 272) Bu üç surenin yatmadan önce okunması, geniş bir rivayet zeminine dayanmaktadır.
Bakara Suresi'nin son iki ayeti olan Âmenerrasûlü bölümü de yatmadan önce okunması tavsiye edilen metinler arasında zikredilmiştir. Buhârî ve Müslim'de yer alan bir hadiste Hz. Peygamber, bu iki ayeti gece okuyan kişiye yeteceğini bildirmiştir. (Buhârî, Megāzî, 12; Müslim, Müsâfirîn, 255)
Hz. Ali ve Hz. Fâtıma'nın yatmadan önce ne okuyacaklarını Hz. Peygamber'e sordukları ve onun şu tesbîhi öğrettiği Buhârî ve Müslim'de aktarılmaktadır:
33 kez Sübhânallah
33 kez Elhamdülillah
34 kez Allāhu Ekber
Bu tesbih, "Fâtıma tesbîhi" olarak bilinir ve yatmadan önce okunması rivayet bakımından en sağlam dayanaklardan birine sahiptir. (Buhârî, Fedâilü's-sahâbe, 9; Müslim, Zikir, 80)
Rivayetin arka planı da anlamlıdır: Hz. Fâtıma ev işlerinden yorulmuş, babası Hz. Peygamber'den bir hizmetçi istemiştir. Hz. Peygamber hizmetçi vermek yerine bu tesbîhi öğretmiş ve bunun daha hayırlı olduğunu söylemiştir. Yani bu tesbih, hem manevi bir güç hem de yorgunluğa karşı bir teselli olarak aktarılmıştır.
Hadis
Yatağa uzanmadan önce bir insan ne yapar? Belki telefona bakar, belki gün içinde çözülemeyen düşünceleri bir kez daha zihninde döner. Ama İslam geleneğinde bu geçiş anı, yani uyanıklıktan uykuya açılan kapı, başlı başına bir ibadet vaktidir. Uyku, hadislerde küçük ölüme benzetilmiş; sabah uyanmak ise yeniden dirilişin bir yansıması olarak yorumlanmıştır. Bu yüzden yatmadan önceki dualar, sıradan bir alışkanlık değil, bilinçli bir veda ve tevekkül ifadesidir.
Yatmadan Önce Hz. Peygamber'in Okuduğu Dualar
Hz. Peygamber'in yatmadan önce düzenli olarak okuduğu birkaç dua, Buhârî ve Müslim'de rivayet edilmiştir. Bunların en yaygın bilineni şudur:
Arapça:
اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Okunuşu:
Allāhumme bismike emūtu ve ahyā.
Anlamı:
"Allah'ım, senin adınla ölür ve dirilir im."
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 108; Müslim, Zikir, 59
Yine aynı kaynaklarda geçen bir başka rivayet, yatarken sağ ele yüzü koyup şöyle denmesini aktarır:
Arapça:
اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ
Okunuşu:
Allāhumme qinī azābeke yevme teb'asü ibādeke.
Anlamı:
"Allah'ım, kullarını yeniden dirilttiğin gün beni azabından koru."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Edeb, 98; Tirmizî, Deavât, 28
Bu iki duanın birbiriyle bağlantısı dikkat çekicidir: biri uyku öncesinin tevekkülünü, diğeri ahiret bilincini taşır. Yatmak yalnızca bedenin dinlenmesi değil, Allah'a teslimiyetin her gece yenilenmesidir.
Yatmadan Önce Okunacak Ayetler
Hz. Peygamber'in yatmadan önce bazı sureleri ve ayetleri okuduğuna dair rivayetler de hadis kaynaklarında yer almaktadır.
Âyetü'l-Kürsî, Buhârî'de geçen bir rivayette özellikle öne çıkar. Hz. Ebû Hüreyre'den aktarılan bu rivayete göre Hz. Peygamber, yatmadan önce Âyetü'l-Kürsî okuyan kişinin sabaha kadar Allah'ın koruması altında olacağını bildirmiştir. (Buhârî, Vekâlet, 10)
Âyetü'l-Kürsî, Bakara Suresi'nin 255. ayetidir:
Arapça:
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ...
Okunuşu:
Allāhu lā ilāhe illā huve'l-hayyü'l-kayyūm...
Bu ayet uzun olduğundan tamamı burada verilmemiştir; Kur'an uygulamaları veya güvenilir meal kitaplarından eksiksiz okunuşuna ulaşılabilir.
Müslim'deki bir rivayette ise Hz. Peygamber'in yatmadan önce İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okuyup avuçlarına üflediği ve ellerini yüzüne ile vücuduna sürdüğü aktarılmıştır. (Müslim, Müsâfirîn, 272) Bu üç surenin yatmadan önce okunması, geniş bir rivayet zeminine dayanmaktadır.
Bakara Suresi'nin son iki ayeti olan Âmenerrasûlü bölümü de yatmadan önce okunması tavsiye edilen metinler arasında zikredilmiştir. Buhârî ve Müslim'de yer alan bir hadiste Hz. Peygamber, bu iki ayeti gece okuyan kişiye yeteceğini bildirmiştir. (Buhârî, Megāzî, 12; Müslim, Müsâfirîn, 255)
Yatmadan Önce Okunacak Tesbih: Fâtıma Tesbîhi
Hz. Ali ve Hz. Fâtıma'nın yatmadan önce ne okuyacaklarını Hz. Peygamber'e sordukları ve onun şu tesbîhi öğrettiği Buhârî ve Müslim'de aktarılmaktadır:
33 kez Sübhânallah
33 kez Elhamdülillah
34 kez Allāhu Ekber
Bu tesbih, "Fâtıma tesbîhi" olarak bilinir ve yatmadan önce okunması rivayet bakımından en sağlam dayanaklardan birine sahiptir. (Buhârî, Fedâilü's-sahâbe, 9; Müslim, Zikir, 80)
Rivayetin arka planı da anlamlıdır: Hz. Fâtıma ev işlerinden yorulmuş, babası Hz. Peygamber'den bir hizmetçi istemiştir. Hz. Peygamber hizmetçi vermek yerine bu tesbîhi öğretmiş ve bunun daha hayırlı olduğunu söylemiştir. Yani bu tesbih, hem manevi bir güç hem de yorgunluğa karşı bir teselli olarak aktarılmıştır.
Uyku Öncesi Dua Sırası Nasıl Olabilir?
Hadis
