SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Geçim sıkıntısı çeken biri için Kur'an ve hadis kaynaklarında bu niyetle okunabilecek birkaç önemli dua ve ayet bulunmaktadır. Bunların başında Hz. Peygamber'in (s.a.v.) bizzat okuduğu ve Ebu Davud ile Tirmizî gibi güvenilir hadis kaynaklarında geçen rızık ve geçim sıkıntısı duaları gelir. Bunların yanı sıra İnşirah Suresi, Talak Suresi'nin 2–3. ayetleri ve Vâkıa Suresi geçim sıkıntısını konu edinen dinî metinler arasında sıklıkla zikredilir. Aşağıda her birini kaynağıyla birlikte ele alacağız.
Geçim sıkıntısı yaşayan pek çok kişi önce ne okuyacağını bilemez. Kimi ayet arar, kimi dua metni, kimi de "en etkili hangisi" diye sorar. Burada şunu belirtmek gerekir: Kur'an ve hadislerde "geçim sıkıntısı duası" adıyla belirlenmiş tek bir özel metin yoktur. Ancak bu niyetle okunabileceği alimlerce belirtilen, kaynağı güvenilir birkaç dua ve ayet mevcuttur.
Tirmizî ve Ebu Davud'da geçen rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) sıkıntı ve darlık anlarında şu duayı okurdu:
Arapça:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ وَالْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ وَقَهْرِ الرِّجَالِ
Okunuşu:
Allahümme innî eûzü bike mine'l-hemmi ve'l-hazen, ve eûzü bike mine'l-aczi ve'l-kesel, ve eûzü bike mine'l-cübni ve'l-buhl, ve eûzü bike min ğalebeti'd-deyni ve kahri'r-ricâl.
Anlamı:
"Allah'ım! Tasa ve kederden sana sığınırım. Acizlikten ve tembellikten sana sığınırım. Korkaklıktan ve cimrilikten sana sığınırım. Borç yüküne ve insanların baskısına karşı sana sığınırım."
Kaynağı:
Buhârî, Daavât 39; Ebu Davud, Salât 367.
Bu dua hem geçim darlığını hem de borcun getirdiği sıkışmışlığı doğrudan dile getirmektedir. Sıradan bir teselli cümlesi değil, Hz. Peygamber'in kendi hayatında fiilen başvurduğu bir metindir. Bu yüzden geçim sıkıntısı çeken biri için kaynaklarda en sağlam dayanaklardan birini oluşturur.
Kur'an'da rızık ve çıkış yolu konusunda en çok atıfta bulunulan ayetlerden biri Talak Suresi'nin 2. ve 3. ayetleridir:
Arapça:
وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ
Okunuşu:
Ve men yettekıllâhe yec'al lehû mahrecâ. Ve yerzukhu min haysu lâ yahtesib.
Anlamı:
"Kim Allah'a karşı gelmekten sakınırsa Allah ona bir çıkış yolu açar ve onu hesap etmediği yerden rızıklandırır." (Talak Suresi, 65:2–3)
Bu ayetler doğrudan bir dua metni değildir; Kur'an'ın haber cümlesi biçiminde bir vaadidir. Ancak geçim sıkıntısı yaşayanlar için hem anlam hem de teselli açısından güçlü bir Kur'an ifadesidir. Alimlerin büyük çoğunluğu bu ayetlerin okunmasını ve içselleştirilmesini tavsiye etmiştir.
Vâkıa Suresi'nin geçim sıkıntısını gideren bir sure olduğuna dair rivayetler İslam literatüründe yer almaktadır. Bu bağlamda aktarılan en bilinen rivayet şudur: İbn Mesud (r.a.) vefatından önce hastalanmış, halife Hz. Osman (r.a.) ziyaretine geldiğinde "Neyi şikâyet ediyorsun?" diye sormuş; o da "Günahlarımı" demiştir. "Ne istersin?" sorusuna ise "Rabbimin rahmetini" diye cevap vermiştir. Hz. Osman "Sana bir maaş bağlayalım mı?" teklifinde bulununca İbn Mesud "Buna ihtiyacım yok" demiş ve "Vâkıa Suresi'ni her gece oku; fakirlikten korunursun" tavsiyesinde bulunduğu rivayet edilmiştir. Bu rivayet bazı hadis kaynaklarında İbn Mesud'a atfedilmekle birlikte, hadisin senedi tartışmalı olmakla birlikte İslam alimlerinin büyük çoğunluğu tarafından genel anlamda makbul sayılmış ve sure bu niyetle okunmaya devam etmiştir.
Vâkıa Suresi'ni bu niyetle okuyan biri, sure içindeki kıyamet, nimetler ve Allah'ın rızık üzerindeki tasarrufu temalarıyla da yüzleşmiş olur. Bu anlamda salt bir amel olarak değil, bir tefekkür vesilesi olarak da değerlendirilebilir.
Geçim sıkıntısı yaşayan pek çok kişi önce ne okuyacağını bilemez. Kimi ayet arar, kimi dua metni, kimi de "en etkili hangisi" diye sorar. Burada şunu belirtmek gerekir: Kur'an ve hadislerde "geçim sıkıntısı duası" adıyla belirlenmiş tek bir özel metin yoktur. Ancak bu niyetle okunabileceği alimlerce belirtilen, kaynağı güvenilir birkaç dua ve ayet mevcuttur.
Hz. Peygamber'in Rızık ve Sıkıntı İçin Okuduğu Dua
Tirmizî ve Ebu Davud'da geçen rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) sıkıntı ve darlık anlarında şu duayı okurdu:
Arapça:
اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ وَالْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ وَقَهْرِ الرِّجَالِ
Okunuşu:
Allahümme innî eûzü bike mine'l-hemmi ve'l-hazen, ve eûzü bike mine'l-aczi ve'l-kesel, ve eûzü bike mine'l-cübni ve'l-buhl, ve eûzü bike min ğalebeti'd-deyni ve kahri'r-ricâl.
Anlamı:
"Allah'ım! Tasa ve kederden sana sığınırım. Acizlikten ve tembellikten sana sığınırım. Korkaklıktan ve cimrilikten sana sığınırım. Borç yüküne ve insanların baskısına karşı sana sığınırım."
Kaynağı:
Buhârî, Daavât 39; Ebu Davud, Salât 367.
Bu dua hem geçim darlığını hem de borcun getirdiği sıkışmışlığı doğrudan dile getirmektedir. Sıradan bir teselli cümlesi değil, Hz. Peygamber'in kendi hayatında fiilen başvurduğu bir metindir. Bu yüzden geçim sıkıntısı çeken biri için kaynaklarda en sağlam dayanaklardan birini oluşturur.
Talak Suresi 2–3. Ayetler: Çıkış Yolu ve Rızık Vaadi
Kur'an'da rızık ve çıkış yolu konusunda en çok atıfta bulunulan ayetlerden biri Talak Suresi'nin 2. ve 3. ayetleridir:
Arapça:
وَمَن يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَل لَّهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ
Okunuşu:
Ve men yettekıllâhe yec'al lehû mahrecâ. Ve yerzukhu min haysu lâ yahtesib.
Anlamı:
"Kim Allah'a karşı gelmekten sakınırsa Allah ona bir çıkış yolu açar ve onu hesap etmediği yerden rızıklandırır." (Talak Suresi, 65:2–3)
Bu ayetler doğrudan bir dua metni değildir; Kur'an'ın haber cümlesi biçiminde bir vaadidir. Ancak geçim sıkıntısı yaşayanlar için hem anlam hem de teselli açısından güçlü bir Kur'an ifadesidir. Alimlerin büyük çoğunluğu bu ayetlerin okunmasını ve içselleştirilmesini tavsiye etmiştir.
Vâkıa Suresi ve Geçim Sıkıntısıyla İlişkisi
Vâkıa Suresi'nin geçim sıkıntısını gideren bir sure olduğuna dair rivayetler İslam literatüründe yer almaktadır. Bu bağlamda aktarılan en bilinen rivayet şudur: İbn Mesud (r.a.) vefatından önce hastalanmış, halife Hz. Osman (r.a.) ziyaretine geldiğinde "Neyi şikâyet ediyorsun?" diye sormuş; o da "Günahlarımı" demiştir. "Ne istersin?" sorusuna ise "Rabbimin rahmetini" diye cevap vermiştir. Hz. Osman "Sana bir maaş bağlayalım mı?" teklifinde bulununca İbn Mesud "Buna ihtiyacım yok" demiş ve "Vâkıa Suresi'ni her gece oku; fakirlikten korunursun" tavsiyesinde bulunduğu rivayet edilmiştir. Bu rivayet bazı hadis kaynaklarında İbn Mesud'a atfedilmekle birlikte, hadisin senedi tartışmalı olmakla birlikte İslam alimlerinin büyük çoğunluğu tarafından genel anlamda makbul sayılmış ve sure bu niyetle okunmaya devam etmiştir.
Vâkıa Suresi'ni bu niyetle okuyan biri, sure içindeki kıyamet, nimetler ve Allah'ın rızık üzerindeki tasarrufu temalarıyla da yüzleşmiş olur. Bu anlamda salt bir amel olarak değil, bir tefekkür vesilesi olarak da değerlendirilebilir.
