DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Bir yakınınız hasta yattığında ya da siz kendiniz hastalıkla boğuşurken ellerinizi kaldırıp ne okuyacağınızı bilmemek ayrı bir çaresizlik hissi doğurur. Hasta birine şifa için okunabilecek en temel ve kaynaklı okumalar şunlardır: Fatiha Suresi, Yasin Suresi, Bakara Suresi'nin 255. ayeti olan Ayetü'l-Kürsi, Felak ve Nas sureleri ile Hz. Peygamber'den rivayet edilen rukyede kullanılan dua cümleleri. Bunların yanı sıra "Eş-Şâfî" ismi başta olmak üzere şifayla ilgili Esmaü'l-Hüsna da hastanın yanında okunabilir.
Peki bu okumalar neden bu kadar yaygınlaşmıştır ve dinî dayanakları nelerdir? Her birini ayrı ayrı ele alalım.
Fatiha Suresi'nin şifa amacıyla okunması, hadis literatüründe açıkça yer alan uygulamalardan biridir. Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim'de geçen rivayete göre sahabilerin bir kişiyi yılan sokması nedeniyle tedavi etmek için Fatiha Suresi okuduğu ve Hz. Peygamber'in bu uygulamayı onayladığı aktarılır. Bu rivayet rukyenin, yani şifa niyetiyle yapılan dinî okumanın Kur'an'dan en sağlam dayanaklarından birini oluşturur.
Fatiha'yı hasta üzerine okurken sureyi tamamladıktan sonra üflemek sünnette yer alan bir uygulamadır. Ancak bu üflemenin nasıl yapılacağına dair rivayetlerde ağıza tükürük almadan hafifçe nefes verildiği belirtilir.
Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim'de Hz. Aişe'den rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber'in hasta ziyaretlerinde şu duayı okuduğu aktarılır:
Arapça:
اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبِ الْبَأْسَ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Okunuşu:
Allāhümme Rabbe'n-nāsi edhhibi'l-be'se, işfi ente'ş-Şāfī, lā şifāe illā şifāuke, şifāen lā yügādiru saqamā.
Anlamı:
"Allah'ım, insanların Rabbi! Bu hastalığı gider. Şifa ver; şifa veren yalnızca sensin. Öyle bir şifa ver ki hiçbir hastalık bırakmasın."
Kaynağı: Sahih-i Buhari, Merdâ, 20; Sahih-i Müslim, Selâm, 46
Bu dua, hasta ziyaretinde veya hasta olan kişinin kendisi tarafından okunabilir. Rivayette Hz. Peygamber'in bu duayı hastanın üzerine elini koyarak okuduğu da aktarılmaktadır.
Sahih-i Buhari'de Hz. Aişe'den aktarılan başka bir rivayette Hz. Peygamber'in her gece uyumadan önce ve hasta olduğunda Felak, Nas ve İhlas surelerini okuyup avuçlarına üflediği, ardından ellerini yüzüne ve vücuduna sürdüğü belirtilir. Bu uygulama hem koruyucu hem de şifa niyetiyle yapılan bir okuma biçimi olarak değerlendirilmiştir.
Ayetü'l-Kürsi ise Bakara Suresi'nin 255. ayetidir ve pek çok hadiste korunma ve bereket bağlamında zikredilir. Hasta ziyaretlerinde Ayetü'l-Kürsi'nin okunması alimler arasında yaygın bir uygulama olarak aktarılmış olmakla birlikte, bu konuda Felak ve Nas sureleri kadar doğrudan bir hadis rivayeti bulunmamaktadır. Yine de Kur'an'ın okunmasının genel fazileti ve Ayetü'l-Kürsi'nin özel konumu göz önüne alındığında bu uygulamanın yerinde olduğu söylenebilir.
Yasin Suresi'nin hastanın yanında okunmasına dair hadis literatüründe zayıf olarak değerlendirilen rivayetler bulunmaktadır. Bu rivayetlerde "ölüm döşeğindeki kişinin yanında Yasin okuyun" şeklinde ifadeler geçmektedir; ancak hadis alimleri bu rivayetlerin senet açısından zayıf olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte Kur'an'ın genel fazileti ve Yasin Suresi'nin "Kur'an'ın kalbi" olarak nitelendirildiğine dair rivayetler göz önüne alındığında, hastanın yanında Yasin okunması İslam toplumlarında köklü bir uygulama olarak yaşagelmiştir. Bu konuda kesin bir yasak da bulunmamaktadır.
Özetle: Hasta yanında Yasin okunmasının doğrudan ve sahih bir hadis dayanağı zayıftır; ancak Kur'an okumak genel olarak hayırlıdır ve bu uygulama toplumda yaygın biçimde sürdürülmektedir.
Allah'ın isimlerinden biri olan "Eş-Şâfî", yani "şifa veren" anlamına gelen bu isim, hasta için yapılan dualarda sıkça zikredilir. Yukarıda verilen hadis duasında da "ente'ş-Şâfî" ifadesi doğrudan geçmektedir. Hasta için dua ederken "Yâ Şâfî, şifa ver" şeklinde bu isimle dua etmek, alimlerin tavsiye ettiği bir uygulamadır.
Esmaü'l-Hüsna içindeki "
Peki bu okumalar neden bu kadar yaygınlaşmıştır ve dinî dayanakları nelerdir? Her birini ayrı ayrı ele alalım.
Fatiha Suresi: Şifa Duasının Merkezindeki Sure
Fatiha Suresi'nin şifa amacıyla okunması, hadis literatüründe açıkça yer alan uygulamalardan biridir. Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim'de geçen rivayete göre sahabilerin bir kişiyi yılan sokması nedeniyle tedavi etmek için Fatiha Suresi okuduğu ve Hz. Peygamber'in bu uygulamayı onayladığı aktarılır. Bu rivayet rukyenin, yani şifa niyetiyle yapılan dinî okumanın Kur'an'dan en sağlam dayanaklarından birini oluşturur.
Fatiha'yı hasta üzerine okurken sureyi tamamladıktan sonra üflemek sünnette yer alan bir uygulamadır. Ancak bu üflemenin nasıl yapılacağına dair rivayetlerde ağıza tükürük almadan hafifçe nefes verildiği belirtilir.
Rukyede Okunan Dua: Hz. Peygamber'den Gelen Şifa Sözleri
Sahih-i Buhari ve Sahih-i Müslim'de Hz. Aişe'den rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber'in hasta ziyaretlerinde şu duayı okuduğu aktarılır:
Arapça:
اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ أَذْهِبِ الْبَأْسَ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Okunuşu:
Allāhümme Rabbe'n-nāsi edhhibi'l-be'se, işfi ente'ş-Şāfī, lā şifāe illā şifāuke, şifāen lā yügādiru saqamā.
Anlamı:
"Allah'ım, insanların Rabbi! Bu hastalığı gider. Şifa ver; şifa veren yalnızca sensin. Öyle bir şifa ver ki hiçbir hastalık bırakmasın."
Kaynağı: Sahih-i Buhari, Merdâ, 20; Sahih-i Müslim, Selâm, 46
Bu dua, hasta ziyaretinde veya hasta olan kişinin kendisi tarafından okunabilir. Rivayette Hz. Peygamber'in bu duayı hastanın üzerine elini koyarak okuduğu da aktarılmaktadır.
Felak ve Nas Sureleri ile Ayetü'l-Kürsi
Sahih-i Buhari'de Hz. Aişe'den aktarılan başka bir rivayette Hz. Peygamber'in her gece uyumadan önce ve hasta olduğunda Felak, Nas ve İhlas surelerini okuyup avuçlarına üflediği, ardından ellerini yüzüne ve vücuduna sürdüğü belirtilir. Bu uygulama hem koruyucu hem de şifa niyetiyle yapılan bir okuma biçimi olarak değerlendirilmiştir.
Ayetü'l-Kürsi ise Bakara Suresi'nin 255. ayetidir ve pek çok hadiste korunma ve bereket bağlamında zikredilir. Hasta ziyaretlerinde Ayetü'l-Kürsi'nin okunması alimler arasında yaygın bir uygulama olarak aktarılmış olmakla birlikte, bu konuda Felak ve Nas sureleri kadar doğrudan bir hadis rivayeti bulunmamaktadır. Yine de Kur'an'ın okunmasının genel fazileti ve Ayetü'l-Kürsi'nin özel konumu göz önüne alındığında bu uygulamanın yerinde olduğu söylenebilir.
Yasin Suresi Hasta Yanında Okunur mu?
Yasin Suresi'nin hastanın yanında okunmasına dair hadis literatüründe zayıf olarak değerlendirilen rivayetler bulunmaktadır. Bu rivayetlerde "ölüm döşeğindeki kişinin yanında Yasin okuyun" şeklinde ifadeler geçmektedir; ancak hadis alimleri bu rivayetlerin senet açısından zayıf olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte Kur'an'ın genel fazileti ve Yasin Suresi'nin "Kur'an'ın kalbi" olarak nitelendirildiğine dair rivayetler göz önüne alındığında, hastanın yanında Yasin okunması İslam toplumlarında köklü bir uygulama olarak yaşagelmiştir. Bu konuda kesin bir yasak da bulunmamaktadır.
Özetle: Hasta yanında Yasin okunmasının doğrudan ve sahih bir hadis dayanağı zayıftır; ancak Kur'an okumak genel olarak hayırlıdır ve bu uygulama toplumda yaygın biçimde sürdürülmektedir.
Eş-Şâfî İsmiyle Dua
Allah'ın isimlerinden biri olan "Eş-Şâfî", yani "şifa veren" anlamına gelen bu isim, hasta için yapılan dualarda sıkça zikredilir. Yukarıda verilen hadis duasında da "ente'ş-Şâfî" ifadesi doğrudan geçmektedir. Hasta için dua ederken "Yâ Şâfî, şifa ver" şeklinde bu isimle dua etmek, alimlerin tavsiye ettiği bir uygulamadır.
Esmaü'l-Hüsna içindeki "
