OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Namazın ardından çekilen tesbihler sünnete dayanan belirli bir uygulamadır. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) öğrettiği ve Müslim, Buharî gibi temel hadis kaynaklarında yer alan bu uygulama; her farz namazın selamından sonra 33'er kez Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber demek, ardından 100'e tamamlamak için La ilahe illallah veya bir dua okumaktan oluşur.
Namazdan sonra tesbih çekmek hem ruhsal bir derinleşme hem de Hz. Peygamber'in bizzat uyguladığı ve tavsiye ettiği bir sünnettir. Namaz biter bitmez dağılıp gitmek yerine birkaç dakika daha o manevi halde kalmak, namazın bereketini günün geri kalanına taşır.
Müslim'in Sahih'inde yer alan rivayete göre Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Her namazın ardından otuz üç kez Sübhanallah, otuz üç kez Elhamdülillah, otuz üç kez Allahu Ekber de; yüze tamamlamak için de La ilahe illallahu vahdehü la şerike leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr de." (Müslim, Mesacid, 146)
Üç tesbihin Arapçası, okunuşu ve anlamı şu şekildedir:
Sübhanallah (33 kez)
Arapça: سُبْحَانَ اللهِ
Okunuşu: Sübhanallah
Anlamı: Allah her türlü eksiklikten münezzehtir.
Elhamdülillah (33 kez)
Arapça: اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ
Okunuşu: Elhamdülillah
Anlamı: Hamd yalnızca Allah'a mahsustur.
Allahu Ekber (33 kez)
Arapça: اَللّٰهُ أَكْبَرُ
Okunuşu: Allahu Ekber
Anlamı: Allah en büyüktür.
Bu üç tesbih toplamda 99 eder. Yüze tamamlamak için okunan zikir ise şudur:
Arapça: لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Okunuşu: La ilahe illallahu vahdehü la şerike leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı: Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir.
Hadis kaynaklarında namazın ardından yalnızca bu tesbihler değil, başka zikirler de rivayet edilmiştir. Bunların en önemlisi Âyetü'l-Kürsî'dir.
Ebû Ümame el-Bahilî'den rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Her farz namazın ardından Âyetü'l-Kürsî okuyanın cennete girmesine ölümden başka bir engel kalmaz." (Nesai, Amelu'l-yevm ve'l-leyle; hadis sahih olarak değerlendirilmiştir.)
Âyetü'l-Kürsî, Bakara suresinin 255. ayetidir. Namazın ardından bir kez okunması yeterlidir.
Bunun yanı sıra her namazın selamından hemen sonra üç kez İstiğfar (Estağfirullah) okunması da Müslim'de yer alan bir rivayete dayanır. Hz. Peygamber namazdan dönerken üç kez istiğfar eder, ardından "Allahümme entes-selamu ve minkesselam, tebarekte ya ze'l-celali ve'l-ikram" derdi. (Müslim, Mesacid, 135)
Bu duanın anlamı şöyledir: "Allah'ım, sen Selam'sın ve selam sendendir. Sen yücesin ey celal ve ikram sahibi."
Her iki yol da caizdir. Ancak parmakla saymak daha faziletli kabul edilmiştir. Çünkü Abdullah ibn Amr'dan gelen bir rivayette Hz. Peygamber'in parmak boğumlarıyla saydığı ve "Onlar konuşturulacak, sorgulanacaklar" buyurduğu aktarılmaktadır. (Ebu Davud, Salat, 358; Tirmizî, Deavat, 125)
Tesbih kullanmak ise bid'at değil, meşru bir kolaylaştırma aracı olarak değerlendirilmiştir. Alimlerin büyük çoğunluğu tesbih kullanmayı caiz görmüştür.
Hadislerde geçen ifadeler genellikle "her namazın ardından" veya "her farz namazın ardından" şeklindedir. Müslim'deki rivayette "her namazın arkasında" ifadesi kullanılmıştır. Fıkıh alimleri bu tesbihlerin özellikle farz namazların ardından çekilmesini tavsiye etmiştir. Nafile namazların ardından da çekilmesinde bir sakınca yoktur; ancak asıl vurgu farz namazlardadır.
Hayır, farz değildir; sünnettir. Hz. Peygamber'in bu uygulaması tavsiye niteliğinde olup terk edilmesi günah sayılmaz. Ancak düzenli olarak yapmak manevi açıdan büyük bir kazanımdır.
Namazdan sonra tesbih çekmek hem ruhsal bir derinleşme hem de Hz. Peygamber'in bizzat uyguladığı ve tavsiye ettiği bir sünnettir. Namaz biter bitmez dağılıp gitmek yerine birkaç dakika daha o manevi halde kalmak, namazın bereketini günün geri kalanına taşır.
Namazdan Sonra Çekilen Tesbihler Nelerdir?
Müslim'in Sahih'inde yer alan rivayete göre Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Her namazın ardından otuz üç kez Sübhanallah, otuz üç kez Elhamdülillah, otuz üç kez Allahu Ekber de; yüze tamamlamak için de La ilahe illallahu vahdehü la şerike leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr de." (Müslim, Mesacid, 146)
Üç tesbihin Arapçası, okunuşu ve anlamı şu şekildedir:
Sübhanallah (33 kez)
Arapça: سُبْحَانَ اللهِ
Okunuşu: Sübhanallah
Anlamı: Allah her türlü eksiklikten münezzehtir.
Elhamdülillah (33 kez)
Arapça: اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ
Okunuşu: Elhamdülillah
Anlamı: Hamd yalnızca Allah'a mahsustur.
Allahu Ekber (33 kez)
Arapça: اَللّٰهُ أَكْبَرُ
Okunuşu: Allahu Ekber
Anlamı: Allah en büyüktür.
Bu üç tesbih toplamda 99 eder. Yüze tamamlamak için okunan zikir ise şudur:
Arapça: لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Okunuşu: La ilahe illallahu vahdehü la şerike leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı: Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir.
Tesbihlerin Yanında Okunabilecek Diğer Zikirler
Hadis kaynaklarında namazın ardından yalnızca bu tesbihler değil, başka zikirler de rivayet edilmiştir. Bunların en önemlisi Âyetü'l-Kürsî'dir.
Ebû Ümame el-Bahilî'den rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Her farz namazın ardından Âyetü'l-Kürsî okuyanın cennete girmesine ölümden başka bir engel kalmaz." (Nesai, Amelu'l-yevm ve'l-leyle; hadis sahih olarak değerlendirilmiştir.)
Âyetü'l-Kürsî, Bakara suresinin 255. ayetidir. Namazın ardından bir kez okunması yeterlidir.
Bunun yanı sıra her namazın selamından hemen sonra üç kez İstiğfar (Estağfirullah) okunması da Müslim'de yer alan bir rivayete dayanır. Hz. Peygamber namazdan dönerken üç kez istiğfar eder, ardından "Allahümme entes-selamu ve minkesselam, tebarekte ya ze'l-celali ve'l-ikram" derdi. (Müslim, Mesacid, 135)
Bu duanın anlamı şöyledir: "Allah'ım, sen Selam'sın ve selam sendendir. Sen yücesin ey celal ve ikram sahibi."
Tesbihler Parmakla mı Tesbihle mi Çekilmeli?
Her iki yol da caizdir. Ancak parmakla saymak daha faziletli kabul edilmiştir. Çünkü Abdullah ibn Amr'dan gelen bir rivayette Hz. Peygamber'in parmak boğumlarıyla saydığı ve "Onlar konuşturulacak, sorgulanacaklar" buyurduğu aktarılmaktadır. (Ebu Davud, Salat, 358; Tirmizî, Deavat, 125)
Tesbih kullanmak ise bid'at değil, meşru bir kolaylaştırma aracı olarak değerlendirilmiştir. Alimlerin büyük çoğunluğu tesbih kullanmayı caiz görmüştür.
Farz Namazların Ardından Mı, Her Namazın Ardından Mı?
Hadislerde geçen ifadeler genellikle "her namazın ardından" veya "her farz namazın ardından" şeklindedir. Müslim'deki rivayette "her namazın arkasında" ifadesi kullanılmıştır. Fıkıh alimleri bu tesbihlerin özellikle farz namazların ardından çekilmesini tavsiye etmiştir. Nafile namazların ardından da çekilmesinde bir sakınca yoktur; ancak asıl vurgu farz namazlardadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Namazdan sonra tesbih çekmek farz mıdır?
Hayır, farz değildir; sünnettir. Hz. Peygamber'in bu uygulaması tavsiye niteliğinde olup terk edilmesi günah sayılmaz. Ancak düzenli olarak yapmak manevi açıdan büyük bir kazanımdır.
