SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Namazdan sonra tesbihat; Sübhanallah'ı 33, Elhamdülillah'ı 33, Allahu Ekber'i 33 kez söyleyip ardından "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr" duasıyla tamamlanan bir zikirdir. Bu uygulama, Müslim ve Buhârî başta olmak üzere sahih hadis kaynaklarında Hz. Peygamber'den rivayet edilmiştir. Namazın hemen ardından kıbleye dönük oturarak yapılması âdet hâline gelmiş olmakla birlikte tesbihatın nasıl yapıldığını, hangi zikirlerle tamamlandığını ve farklı rivayetlerde ne gibi varyasyonların bulunduğunu daha ayrıntılı ele almak faydalı olacaktır.
Tesbihat kelimesi sözlükte "Allah'ı tesbih etmek, O'nu her türlü noksanlıktan tenzih etmek" anlamına gelir. Namaz sonrasında yapılan tesbihat ise farzların ardından okunması Peygamberimiz tarafından öğretilen zikirlerden oluşur. Bu zikirlerin kaynağı sünnet olup kişisel bir tercihten değil, Hz. Peygamber'in uygulamasından beslenir.
Namazdan sonra tesbihat şu sırayla yapılır:
Önce 33 kez "Sübhânallah" söylenir. Bu, Allah'ı her türlü eksiklik ve noksanlıktan tenzih etmek anlamına gelir.
Ardından 33 kez "Elhamdülillah" söylenir. Her türlü hamd ve şükrün yalnızca Allah'a ait olduğunu ifade eder.
Sonra 33 kez "Allahu Ekber" söylenir. Allah'ın her şeyden büyük olduğunu dile getirir.
Bu üç zikir toplam 99 kez yapılmış olur. Ardından şu cümleyle tamamlanır:
Arapça:
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Okunuşu:
Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı:
"Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir."
Kaynağı:
Müslim, Mesâcid, 146; Buhârî, Ezân, 155.
Bu zikirler tamamlandıktan sonra Âyetü'l-Kürsî okunabilir. Âyetü'l-Kürsî'nin namazların ardından okunmasına ilişkin rivayet, Nesâî'nin es-Sünenü'l-Kübrâ adlı eserinde yer almakta; bu rivayeti sahih kabul eden hadis âlimleri bulunmaktadır.
Bu tesbihatın temel kaynağı, Hz. Ebû Hüreyre'den rivayet edilen ve Buhârî ile Müslim'de yer alan hadistir. Söz konusu hadiste Hz. Peygamber, her namazın ardından 33'er kez Sübhânallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber söylenip ardından "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû..." cümlesiyle tamamlanması hâlinde günahların denizin köpüğü kadar çok olsa bile bağışlanacağını bildirmiştir. (Müslim, Mesâcid, 146)
Ayrıca Ka'b b. Ucre'den gelen ve Müslim'de rivayet edilen hadiste de namaz sonrası bu zikirlerin okunması teşvik edilmiştir. Bu rivayetlerin sahih kaynaklarda yer alması, söz konusu tesbihatın sünnetle sabit olduğunu ortaya koymaktadır.
Evet, hadis kaynaklarında farklı sayı rivayetleri mevcuttur. En yaygın ve en sağlam rivayet her birinden 33'er kez olmak üzere toplam 99 zikir şeklindedir. Bazı rivayetlerde ise her birinin 10'ar kez söylenmesinden söz edilir; bu da toplam 30 zikir eder. İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me'âd adlı eserinde bu farklı rivayetleri bir arada değerlendirmiştir.
Uygulamada 33'er kez yapılan tesbihat daha yaygındır ve Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin büyük çoğunluğu bu rivayeti esas almıştır. Sayının 33 yerine farklı tutulmasının namazı geçersiz kılacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır; zira bu uygulama farz değil, sünnettir.
Tesbihat genel olarak sessiz ya da alçak sesle yapılır; ancak imamın cemaatle namaz kılındığında zaman zaman sesli zikrettiğine dair rivayetler de mevcuttur. İbn Abbas'tan gelen bir rivayette Hz. Peygamber döneminde namaz bitişinin sesli zikir sesiyle anlaşıldığı aktarılır. (Buhârî, Ezân, 155) Bununla birlikte âlimler, cemaatle kılınan namazlarda imamın sesli, cemaatin sessiz zikretmesini genel uygulama olarak benimsemiştir. Yalnız başına namaz kılan kişi için ise sessiz veya hafif sesli zikir daha uygundur.
Her iki yöntem de uygulamada yer almıştır. Hz. Peygamber'in parmak boğumlarıyla saydığ
Tesbihat kelimesi sözlükte "Allah'ı tesbih etmek, O'nu her türlü noksanlıktan tenzih etmek" anlamına gelir. Namaz sonrasında yapılan tesbihat ise farzların ardından okunması Peygamberimiz tarafından öğretilen zikirlerden oluşur. Bu zikirlerin kaynağı sünnet olup kişisel bir tercihten değil, Hz. Peygamber'in uygulamasından beslenir.
Tesbihatın Adımları Sırasıyla Nasıldır?
Namazdan sonra tesbihat şu sırayla yapılır:
Önce 33 kez "Sübhânallah" söylenir. Bu, Allah'ı her türlü eksiklik ve noksanlıktan tenzih etmek anlamına gelir.
Ardından 33 kez "Elhamdülillah" söylenir. Her türlü hamd ve şükrün yalnızca Allah'a ait olduğunu ifade eder.
Sonra 33 kez "Allahu Ekber" söylenir. Allah'ın her şeyden büyük olduğunu dile getirir.
Bu üç zikir toplam 99 kez yapılmış olur. Ardından şu cümleyle tamamlanır:
Arapça:
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Okunuşu:
Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı:
"Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir."
Kaynağı:
Müslim, Mesâcid, 146; Buhârî, Ezân, 155.
Bu zikirler tamamlandıktan sonra Âyetü'l-Kürsî okunabilir. Âyetü'l-Kürsî'nin namazların ardından okunmasına ilişkin rivayet, Nesâî'nin es-Sünenü'l-Kübrâ adlı eserinde yer almakta; bu rivayeti sahih kabul eden hadis âlimleri bulunmaktadır.
Tesbihat Hangi Hadise Dayanıyor?
Bu tesbihatın temel kaynağı, Hz. Ebû Hüreyre'den rivayet edilen ve Buhârî ile Müslim'de yer alan hadistir. Söz konusu hadiste Hz. Peygamber, her namazın ardından 33'er kez Sübhânallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber söylenip ardından "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû..." cümlesiyle tamamlanması hâlinde günahların denizin köpüğü kadar çok olsa bile bağışlanacağını bildirmiştir. (Müslim, Mesâcid, 146)
Ayrıca Ka'b b. Ucre'den gelen ve Müslim'de rivayet edilen hadiste de namaz sonrası bu zikirlerin okunması teşvik edilmiştir. Bu rivayetlerin sahih kaynaklarda yer alması, söz konusu tesbihatın sünnetle sabit olduğunu ortaya koymaktadır.
Tesbih Sayısında Farklı Rivayetler Var mı?
Evet, hadis kaynaklarında farklı sayı rivayetleri mevcuttur. En yaygın ve en sağlam rivayet her birinden 33'er kez olmak üzere toplam 99 zikir şeklindedir. Bazı rivayetlerde ise her birinin 10'ar kez söylenmesinden söz edilir; bu da toplam 30 zikir eder. İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me'âd adlı eserinde bu farklı rivayetleri bir arada değerlendirmiştir.
Uygulamada 33'er kez yapılan tesbihat daha yaygındır ve Hanefî, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinin büyük çoğunluğu bu rivayeti esas almıştır. Sayının 33 yerine farklı tutulmasının namazı geçersiz kılacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır; zira bu uygulama farz değil, sünnettir.
Tesbihat Sesli mi Sessiz mi Yapılır?
Tesbihat genel olarak sessiz ya da alçak sesle yapılır; ancak imamın cemaatle namaz kılındığında zaman zaman sesli zikrettiğine dair rivayetler de mevcuttur. İbn Abbas'tan gelen bir rivayette Hz. Peygamber döneminde namaz bitişinin sesli zikir sesiyle anlaşıldığı aktarılır. (Buhârî, Ezân, 155) Bununla birlikte âlimler, cemaatle kılınan namazlarda imamın sesli, cemaatin sessiz zikretmesini genel uygulama olarak benimsemiştir. Yalnız başına namaz kılan kişi için ise sessiz veya hafif sesli zikir daha uygundur.
Tesbihat Tesbih Tanesiyle mi Parmakla mı Sayılır?
Her iki yöntem de uygulamada yer almıştır. Hz. Peygamber'in parmak boğumlarıyla saydığ
