OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Namazdan sonra tesbih çekmek farz değildir. Bu uygulama, İslam'da sünnet kapsamında değerlendirilen bir ameldir; yani Hz. Peygamber'in bizzat yaptığı ve tavsiye ettiği, ancak terk edilmesi durumunda günah oluşturmayan bir ibadettir. Ama şunu da açıkça söylemek gerekir: farz olmadığı için önemsiz olduğu sonucu çıkmaz. Aksine, bu tesbihlerin arkasında sahih hadislerle sabit, son derece kıymetli bir uygulama bulunur.
Hz. Peygamber namazın ardından belirli zikirleri düzenli olarak yapar ve sahabilere de öğretirdi. Bunların en bilineni Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber'i otuzar kez söylemektir. Müslim'de geçen bir hadiste Hz. Ebu Hüreyre şöyle rivayet eder: "Resûlullah namazın ardından Sübhanallah'ı otuz üç, Elhamdülillah'ı otuz üç, Allahu Ekber'i otuz üç kez söyledi; bunlar doksandokuzu eder, sonra 'Lâ ilâhe illallahu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr' dedi ve böylece yüze tamamladı." (Müslim, Mesâcid, 146)
Bu uygulama farz değil ama son derece değerli bir sünnettir. Namazı tamamlayıp hemen kalkıp gitmek yerine birkaç dakika bu zikirlere vakit ayırmak, namazın ruhunu biraz daha uzatmak gibidir.
Sahih hadislerle sabit olan namaz sonrası tesbih uygulaması oldukça nettir. Temel uygulama şu şekildedir:
33 kez: Sübhanallah (سُبْحَانَ اللهِ) — "Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim."
33 kez: Elhamdülillah (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ) — "Her türlü hamd Allah'a mahsustur."
33 kez: Allahu Ekber (اَللّٰهُ اَكْبَرُ) — "Allah en büyüktür."
Ardından yüzü tamamlamak için şu cümle okunur:
Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı: "Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir."
Bu zikir, Müslim ve Buhârî başta olmak üzere temel hadis kaynaklarında birden fazla sahabi rivayetiyle aktarılmaktadır. Sayının 33+33+33+1 şeklinde uygulanması en yaygın rivayete dayanır; ancak bazı rivayetlerde sayıların farklı dağıldığı da görülür. Bu farklılık, uygulamanın birden fazla sahih şekli olduğunu gösterir.
Müslim'de geçen bir hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurur: "Her namazın ardından bu kelimeleri söyleyen kimsenin günahları, denizin köpüğü kadar çok olsa bile bağışlanır." (Müslim, Mesâcid, 146) Bu ifade, söz konusu zikrin manevi ağırlığını ortaya koyar.
Bir başka hadiste ise bu tesbihlerin "ağır ama mizanda hafif, dilde söylenmesi kolay ama Rahman'ın katında sevgili" kelimeler olduğu belirtilir. (Buhârî, Daavât, 65; Müslim, Zikir, 31) Bunlar, Sübhanallahi ve bihamdihî ve Sübhanallahi'l-azîm kelimeleri için rivayet edilmiş olmakla birlikte, genel olarak zikrin bu niteliğine işaret eder.
Teşvik edilmesinin temel sebebi, namazın insanı Allah'a bağlayan o anının hemen ardından dünyevî düşüncelere dalmak yerine, zikir yoluyla o bağlantıyı biraz daha sürdürmektir. Namaz biter ama o manevî hal, tesbihle bir süre daha devam eder.
Hayır, terk edilmesi günah değildir. Namaz sonrası tesbih, fıkıh literatüründe müekked sünnet ya da mendup kapsamında ele alınır; yani Hz. Peygamber'in devamlı yaptığı ve tavsiye ettiği, ama farz veya vacip olmayan bir ameldir.
Bir kişi namazını kılıp tesbihleri çekmeden kalkarsa namazı tam ve geçerlidir, herhangi bir eksiklik oluşmaz. Ancak bu sünneti düzenli olarak terk etmek, elde edilebilecek büyük bir manevî kazanımı kaçırmak anlamına gelir. Farz olmadığı için zorunluluk yoktur ama değeri açısından bakıldığında ihmal edilmesi üzücüdür.
Önce dua, sonra tesbih şeklinde kesin bir sıralama yoktur. Uygulamada genellikle önce istiğfar (Estağfirullah) getirilir, ardından tesbihler çekilir, sonra dua edilir. Hz. Peygamber'in namazın ardından üç kez "Estağfirullah" dediği ve ardından "Allahümme ente's-selâm..." duasını okuduğu Müslim'de rivayet edilir. (Müslim, Mesâcid, 135) Ama bu sıralama da farz değildir; önemli olan tesbihlerin yapılmasıdır.
Tesbih boncuğu kullanmak caizdir; sahabe döneminden itibaren bu amaçla çakıl taşı, hurma çekirdeği
Hz. Peygamber namazın ardından belirli zikirleri düzenli olarak yapar ve sahabilere de öğretirdi. Bunların en bilineni Sübhanallah, Elhamdülillah ve Allahu Ekber'i otuzar kez söylemektir. Müslim'de geçen bir hadiste Hz. Ebu Hüreyre şöyle rivayet eder: "Resûlullah namazın ardından Sübhanallah'ı otuz üç, Elhamdülillah'ı otuz üç, Allahu Ekber'i otuz üç kez söyledi; bunlar doksandokuzu eder, sonra 'Lâ ilâhe illallahu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr' dedi ve böylece yüze tamamladı." (Müslim, Mesâcid, 146)
Bu uygulama farz değil ama son derece değerli bir sünnettir. Namazı tamamlayıp hemen kalkıp gitmek yerine birkaç dakika bu zikirlere vakit ayırmak, namazın ruhunu biraz daha uzatmak gibidir.
Namazdan Sonra Hangi Tesbihler Çekilir?
Sahih hadislerle sabit olan namaz sonrası tesbih uygulaması oldukça nettir. Temel uygulama şu şekildedir:
33 kez: Sübhanallah (سُبْحَانَ اللهِ) — "Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim."
33 kez: Elhamdülillah (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ) — "Her türlü hamd Allah'a mahsustur."
33 kez: Allahu Ekber (اَللّٰهُ اَكْبَرُ) — "Allah en büyüktür."
Ardından yüzü tamamlamak için şu cümle okunur:
Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı: "Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir."
Bu zikir, Müslim ve Buhârî başta olmak üzere temel hadis kaynaklarında birden fazla sahabi rivayetiyle aktarılmaktadır. Sayının 33+33+33+1 şeklinde uygulanması en yaygın rivayete dayanır; ancak bazı rivayetlerde sayıların farklı dağıldığı da görülür. Bu farklılık, uygulamanın birden fazla sahih şekli olduğunu gösterir.
Tesbih Çekmek Neden Bu Kadar Teşvik Edilmiştir?
Müslim'de geçen bir hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurur: "Her namazın ardından bu kelimeleri söyleyen kimsenin günahları, denizin köpüğü kadar çok olsa bile bağışlanır." (Müslim, Mesâcid, 146) Bu ifade, söz konusu zikrin manevi ağırlığını ortaya koyar.
Bir başka hadiste ise bu tesbihlerin "ağır ama mizanda hafif, dilde söylenmesi kolay ama Rahman'ın katında sevgili" kelimeler olduğu belirtilir. (Buhârî, Daavât, 65; Müslim, Zikir, 31) Bunlar, Sübhanallahi ve bihamdihî ve Sübhanallahi'l-azîm kelimeleri için rivayet edilmiş olmakla birlikte, genel olarak zikrin bu niteliğine işaret eder.
Teşvik edilmesinin temel sebebi, namazın insanı Allah'a bağlayan o anının hemen ardından dünyevî düşüncelere dalmak yerine, zikir yoluyla o bağlantıyı biraz daha sürdürmektir. Namaz biter ama o manevî hal, tesbihle bir süre daha devam eder.
Tesbih Çekmek Zorunlu mu, Terk Edilirse Günah Olur mu?
Hayır, terk edilmesi günah değildir. Namaz sonrası tesbih, fıkıh literatüründe müekked sünnet ya da mendup kapsamında ele alınır; yani Hz. Peygamber'in devamlı yaptığı ve tavsiye ettiği, ama farz veya vacip olmayan bir ameldir.
Bir kişi namazını kılıp tesbihleri çekmeden kalkarsa namazı tam ve geçerlidir, herhangi bir eksiklik oluşmaz. Ancak bu sünneti düzenli olarak terk etmek, elde edilebilecek büyük bir manevî kazanımı kaçırmak anlamına gelir. Farz olmadığı için zorunluluk yoktur ama değeri açısından bakıldığında ihmal edilmesi üzücüdür.
Sıkça Sorulan Sorular
Tesbih çekmeden önce dua edilmeli mi?
Önce dua, sonra tesbih şeklinde kesin bir sıralama yoktur. Uygulamada genellikle önce istiğfar (Estağfirullah) getirilir, ardından tesbihler çekilir, sonra dua edilir. Hz. Peygamber'in namazın ardından üç kez "Estağfirullah" dediği ve ardından "Allahümme ente's-selâm..." duasını okuduğu Müslim'de rivayet edilir. (Müslim, Mesâcid, 135) Ama bu sıralama da farz değildir; önemli olan tesbihlerin yapılmasıdır.
Tesbih boncuğu kullanmak caiz midir?
Tesbih boncuğu kullanmak caizdir; sahabe döneminden itibaren bu amaçla çakıl taşı, hurma çekirdeği
