SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Namazdan sonra tesbih çekmek sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.) her farz namazın ardından belirli zikirler söylemiş ve bunu sahabelerine de tavsiye etmiştir. Bu uygulama, birden fazla sahih hadisle sabit olduğu için sünnet kapsamında değerlendirilmektedir.
Söz konusu zikirler; otuz üç kez sübhanallah, otuz üç kez elhamdülillah ve otuz üç ya da otuz dört kez Allahu ekber şeklindedir. Toplam yüz rakamını tamamlamak için bazı rivayetlerde son olarak "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr" cümlesi eklenir. Bu zikir dizisi Müslim'deki bir hadiste açıkça aktarılmıştır.
Bu konudaki en temel kaynak Müslim'in Sahih'inde yer alan rivayettir. Ebû Hüreyre (r.a.) aktarır: Hz. Peygamber (s.a.v.) her namazın ardından otuz üç kez sübhanallah, otuz üç kez elhamdülillah ve otuz üç kez Allahu ekber söylenmesini emretmiş; yüzü tamamlamak için de "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû..." cümlesini eklemiştir. Hadiste bu zikri söyleyen kişinin günahlarının, denizin köpüğü kadar da olsa bağışlanacağı belirtilmektedir. (Müslim, Mesâcid, 146)
Bir başka rivayette ise Hz. Peygamber'in eşi Cüveyriye binti Hâris (r.a.), sabah namazından sonra yerinde oturarak zikir çektiğini, Hz. Peygamber'in öğle vakti döndüğünde onu hâlâ aynı yerde bulduğunu aktarır. Bu rivayet, namazdan sonra zikre devam etmenin değerini gösteren örneklerden biri olarak hadis kitaplarında yer almaktadır. (Müslim, Zikir, 79)
Tesbih tanesiyle zikir çekmek caizdir; ancak bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı sahabilerin parmak boğumlarıyla saydıkları bilinmektedir. Hz. Peygamber'in bir hadisinde parmak boğumlarının zikri sayacağını ve kıyamette konuşacağını belirttiği rivayet edilmektedir. (Ebû Dâvûd, Salât, 360)
Tesbih tanesi kullanımı ise sahabeden itibaren yaygınlaşmış ve büyük çoğunluk tarafından mubah görülmüştür. İbn Teymiyye başta olmak üzere bazı âlimler tesbih tanesi kullanımını mekruh saymıştır; ancak bu görüş azınlıkta kalmaktadır. Genel kanaat, parmakla saymayı daha faziletli bulmakla birlikte tesbih tanesi kullanımını da caiz kabul etmektedir.
Hadislerde yalnızca tesbih-tahmid-tekbir dizisiyle sınırlı kalmayan başka zikirler de rivayet edilmiştir.
Âyetü'l-Kürsî'nin her farz namazın ardından okunması, Nesâî ve diğer kaynaklarda geçen rivayetlere dayanmaktadır. Bu rivayetlerde Âyetü'l-Kürsî'yi her namazdan sonra okuyan kişinin cennete girmesine yalnızca ölümün engel olduğu belirtilmektedir. (Nesâî, es-Sünenü'l-Kübrâ, 9928)
Muavvizeteyn, yani Felak ve Nâs sureleri ile İhlâs suresinin her namazın ardından okunması da hadislerde tavsiye edilmiştir. (Ebû Dâvûd, Vitir, 22)
Bunların yanı sıra "Allâhümme ente's-selâm ve minke's-selâm, tebârekte yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm" duası da namazdan çıkarken okunması tavsiye edilen zikirler arasında sayılmaktadır. (Müslim, Mesâcid, 135)
Sahih hadislerde geçen sayı otuz üçer kez olup toplam doksan dokuz veya yüzdür. Bu sayı hadislerde açıkça belirtildiği için güvenilir bir esas teşkil etmektedir.
Bazı rivayetlerde on'ar kez söylenmesinin de yeterli olduğu aktarılmıştır; bu rivayet özellikle yorgunluk veya aceleyle ilgili bağlamlarda değerlendirilmektedir. (Müslim, Mesâcid, 144) Dolayısıyla sayının mutlaka otuz üç olması zorunlu değildir; ancak asıl sünnet olan sayı budur.
Kaynaklarda bulunmayan farklı sayılar, örneğin kırk bir veya yüz on üç gibi rakamlar için dinî bir dayanak göstermek mümkün değildir.
Hayır, farz değildir; sünnettir. Namazın geçerliliği bu zikirler yapılmadan da tamamdır. Ancak bu sünnetin ihmal edilmesi, Hz. Peygamber'in tavsiye ettiği bir uygulamadan mahrum kalmak anlamına gelir.
Hadislerde bu zikirler namazın hemen ardından, saf değiştirilmeden veya yerden kalkmadan önce okunmuştur. Ancak namazdan kalkıldıktan sonra okunması da caiz görülmektedir; fazilet açısından namazın ardından gecikmeden yapılması tercih edilir.
Her iki uygulama da caizdir. Cemaatle namazlarda başkalarını rahatsız etmeyecek şekilde sessizce veya
Söz konusu zikirler; otuz üç kez sübhanallah, otuz üç kez elhamdülillah ve otuz üç ya da otuz dört kez Allahu ekber şeklindedir. Toplam yüz rakamını tamamlamak için bazı rivayetlerde son olarak "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr" cümlesi eklenir. Bu zikir dizisi Müslim'deki bir hadiste açıkça aktarılmıştır.
Hadislerde Namazdan Sonraki Tesbih
Bu konudaki en temel kaynak Müslim'in Sahih'inde yer alan rivayettir. Ebû Hüreyre (r.a.) aktarır: Hz. Peygamber (s.a.v.) her namazın ardından otuz üç kez sübhanallah, otuz üç kez elhamdülillah ve otuz üç kez Allahu ekber söylenmesini emretmiş; yüzü tamamlamak için de "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû..." cümlesini eklemiştir. Hadiste bu zikri söyleyen kişinin günahlarının, denizin köpüğü kadar da olsa bağışlanacağı belirtilmektedir. (Müslim, Mesâcid, 146)
Bir başka rivayette ise Hz. Peygamber'in eşi Cüveyriye binti Hâris (r.a.), sabah namazından sonra yerinde oturarak zikir çektiğini, Hz. Peygamber'in öğle vakti döndüğünde onu hâlâ aynı yerde bulduğunu aktarır. Bu rivayet, namazdan sonra zikre devam etmenin değerini gösteren örneklerden biri olarak hadis kitaplarında yer almaktadır. (Müslim, Zikir, 79)
Tesbih Taneleri Kullanmak Caiz mi?
Tesbih tanesiyle zikir çekmek caizdir; ancak bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı sahabilerin parmak boğumlarıyla saydıkları bilinmektedir. Hz. Peygamber'in bir hadisinde parmak boğumlarının zikri sayacağını ve kıyamette konuşacağını belirttiği rivayet edilmektedir. (Ebû Dâvûd, Salât, 360)
Tesbih tanesi kullanımı ise sahabeden itibaren yaygınlaşmış ve büyük çoğunluk tarafından mubah görülmüştür. İbn Teymiyye başta olmak üzere bazı âlimler tesbih tanesi kullanımını mekruh saymıştır; ancak bu görüş azınlıkta kalmaktadır. Genel kanaat, parmakla saymayı daha faziletli bulmakla birlikte tesbih tanesi kullanımını da caiz kabul etmektedir.
Namazdan Sonra Okunacak Diğer Zikirler
Hadislerde yalnızca tesbih-tahmid-tekbir dizisiyle sınırlı kalmayan başka zikirler de rivayet edilmiştir.
Âyetü'l-Kürsî'nin her farz namazın ardından okunması, Nesâî ve diğer kaynaklarda geçen rivayetlere dayanmaktadır. Bu rivayetlerde Âyetü'l-Kürsî'yi her namazdan sonra okuyan kişinin cennete girmesine yalnızca ölümün engel olduğu belirtilmektedir. (Nesâî, es-Sünenü'l-Kübrâ, 9928)
Muavvizeteyn, yani Felak ve Nâs sureleri ile İhlâs suresinin her namazın ardından okunması da hadislerde tavsiye edilmiştir. (Ebû Dâvûd, Vitir, 22)
Bunların yanı sıra "Allâhümme ente's-selâm ve minke's-selâm, tebârekte yâ ze'l-celâli ve'l-ikrâm" duası da namazdan çıkarken okunması tavsiye edilen zikirler arasında sayılmaktadır. (Müslim, Mesâcid, 135)
Tesbih Kaç Kez Çekilmeli?
Sahih hadislerde geçen sayı otuz üçer kez olup toplam doksan dokuz veya yüzdür. Bu sayı hadislerde açıkça belirtildiği için güvenilir bir esas teşkil etmektedir.
Bazı rivayetlerde on'ar kez söylenmesinin de yeterli olduğu aktarılmıştır; bu rivayet özellikle yorgunluk veya aceleyle ilgili bağlamlarda değerlendirilmektedir. (Müslim, Mesâcid, 144) Dolayısıyla sayının mutlaka otuz üç olması zorunlu değildir; ancak asıl sünnet olan sayı budur.
Kaynaklarda bulunmayan farklı sayılar, örneğin kırk bir veya yüz on üç gibi rakamlar için dinî bir dayanak göstermek mümkün değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Namazdan sonra tesbih çekmek farz mı?
Hayır, farz değildir; sünnettir. Namazın geçerliliği bu zikirler yapılmadan da tamamdır. Ancak bu sünnetin ihmal edilmesi, Hz. Peygamber'in tavsiye ettiği bir uygulamadan mahrum kalmak anlamına gelir.
Tesbih namazdan hemen sonra mı çekilmeli, yoksa kalkıldıktan sonra da olur mu?
Hadislerde bu zikirler namazın hemen ardından, saf değiştirilmeden veya yerden kalkmadan önce okunmuştur. Ancak namazdan kalkıldıktan sonra okunması da caiz görülmektedir; fazilet açısından namazın ardından gecikmeden yapılması tercih edilir.
Sesli mi yoksa sessiz mi tesbih çekilmeli?
Her iki uygulama da caizdir. Cemaatle namazlarda başkalarını rahatsız etmeyecek şekilde sessizce veya
