SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Namazdan sonra tesbih çekmek, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) uygulamasına dayanan ve hadis kaynaklarında ayrıntılı biçimde aktarılan bir sünnettir. Klasik uygulamaya göre her farz namazın ardından Sübhanallah 33, Elhamdülillah 33 ve Allahu Ekber 33 defa söylenir; ardından "Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr" cümlesiyle 100'e tamamlanır. Bu uygulama Müslim'in Sahih'inde Ebu Hureyre'den rivayet edilen hadisle sabittir.
Tesbih sayısı konusunda hadis kaynaklarında birden fazla rivayet bulunmaktadır. Bazı rivayetlerde her birinin 33 defa söylenmesi ve 100'e tamamlanması aktarılırken, bazılarında her birinin 10'ar defa söylenmesi (toplamda 30) da zikredilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı ve fıkıh alimleri arasındaki yaygın görüş, 33-33-33 ve 100'e tamamlama şeklindeki uygulamanın daha sahih ve daha güçlü rivayetlere dayandığı yönündedir. Dolayısıyla bu uygulama sünnet olarak benimsenmektedir.
Tesbih, Sübhanallah demektir ve Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih etmek anlamına gelir. Tahmid, Elhamdülillah demektir ve Allah'a hamd etmek, O'na şükretmek demektir. Tekbir ise Allahu Ekber demektir ve Allah'ın her şeyden büyük olduğunu ifade eder. Bu üç zikir, namazın ardından bir arada okunduğunda hem tesbih hem tahmid hem de tekbir çekilmiş olur; bu nedenle bu uygulamanın tamamına halk arasında kısaca "tesbih çekmek" denmektedir.
Ebu Hureyre'den rivayet edilen hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Her namazın ardından otuz üç defa Sübhanallah, otuz üç defa Elhamdülillah, otuz üç defa Allahu Ekber dersiniz; bu doksan dokuz eder. Sonra 'Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr' derseniz günahlarınız denizin köpüğü kadar olsa dahi bağışlanır." (Müslim, Mesâcid, 146)
Namazdan sonra 99. sayıda söylenen bu zikir şöyledir:
Arapça:
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Okunuşu:
Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı:
"Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir."
Kaynağı:
Müslim, Sahih, Kitabü'l-Mesâcid, 146; Buhârî, Sahih, Kitabü'l-Ezan, 155
Her iki yöntem de caizdir. Hz. Peygamber'in parmak boğumlarıyla saydığına dair rivayetler bulunmaktadır; İbn Dâvud'un Sünen'inde aktarılan bir rivayette Yüseyra binti Yasir'den, Hz. Peygamber'in kadınlara parmak boğumlarıyla saymaları gerektiğini söylediği nakledilmektedir. Tesbih taneleri kullanmak ise Hz. Peygamber döneminden sonra yaygınlaşmış bir uygulamadır ve cumhur ulemaya göre caizdir; zira amaç zikrin sayısını doğru takip etmektir. Parmakla saymak sünnetle daha doğrudan örtüşmekle birlikte, tesbih kullanmak da ilim ehlinin büyük çoğunluğunca kabul görmüştür.
Hadislerde namazdan sonra tesbih çekilmesine ilişkin rivayetler genel olarak farz namazlar üzerine varid olmuştur. Nafile namazların ardından tesbih çekilmesini yasaklayan bir hüküm bulunmamakla birlikte, bu konuda farz namazlar kadar güçlü ve açık bir rivayet de aktarılmamıştır. Alimlerin büyük çoğunluğu nafile namazların ardından da bu zikri söylemenin caiz ve güzel olduğunu ifade etmiştir; ancak farz namazlar sonrasındaki uygulamanın hadislerde daha açık biçimde belirlendiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Namazın hemen ardından çekilmesi daha uygundur. Rivayetlerde namazın akabinde bu zikrin söylenmesi teşvik edilmiştir. Aradaki uzun bir konuşma veya başka bir meşguliyet bu uygulamanın sünnet niteliğini zayıflatabilir; bu nedenle selamın ardından mümkün olduğunca gecikmeden başlamak daha doğrudur.
Her iki şekil de caizdir. Sessiz ç
Tesbih sayısı konusunda hadis kaynaklarında birden fazla rivayet bulunmaktadır. Bazı rivayetlerde her birinin 33 defa söylenmesi ve 100'e tamamlanması aktarılırken, bazılarında her birinin 10'ar defa söylenmesi (toplamda 30) da zikredilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı ve fıkıh alimleri arasındaki yaygın görüş, 33-33-33 ve 100'e tamamlama şeklindeki uygulamanın daha sahih ve daha güçlü rivayetlere dayandığı yönündedir. Dolayısıyla bu uygulama sünnet olarak benimsenmektedir.
Namazdan Sonra Okunan Tesbih, Tahmid ve Tekbir Nedir?
Tesbih, Sübhanallah demektir ve Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih etmek anlamına gelir. Tahmid, Elhamdülillah demektir ve Allah'a hamd etmek, O'na şükretmek demektir. Tekbir ise Allahu Ekber demektir ve Allah'ın her şeyden büyük olduğunu ifade eder. Bu üç zikir, namazın ardından bir arada okunduğunda hem tesbih hem tahmid hem de tekbir çekilmiş olur; bu nedenle bu uygulamanın tamamına halk arasında kısaca "tesbih çekmek" denmektedir.
Ebu Hureyre'den rivayet edilen hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Her namazın ardından otuz üç defa Sübhanallah, otuz üç defa Elhamdülillah, otuz üç defa Allahu Ekber dersiniz; bu doksan dokuz eder. Sonra 'Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr' derseniz günahlarınız denizin köpüğü kadar olsa dahi bağışlanır." (Müslim, Mesâcid, 146)
100'e Tamamlayan Zikrin Arapçası ve Anlamı
Namazdan sonra 99. sayıda söylenen bu zikir şöyledir:
Arapça:
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Okunuşu:
Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr.
Anlamı:
"Allah'tan başka ilah yoktur; O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nadır ve O her şeye kadirdir."
Kaynağı:
Müslim, Sahih, Kitabü'l-Mesâcid, 146; Buhârî, Sahih, Kitabü'l-Ezan, 155
Tesbih Çekerken Parmak mı Tesbih mi Kullanılmalı?
Her iki yöntem de caizdir. Hz. Peygamber'in parmak boğumlarıyla saydığına dair rivayetler bulunmaktadır; İbn Dâvud'un Sünen'inde aktarılan bir rivayette Yüseyra binti Yasir'den, Hz. Peygamber'in kadınlara parmak boğumlarıyla saymaları gerektiğini söylediği nakledilmektedir. Tesbih taneleri kullanmak ise Hz. Peygamber döneminden sonra yaygınlaşmış bir uygulamadır ve cumhur ulemaya göre caizdir; zira amaç zikrin sayısını doğru takip etmektir. Parmakla saymak sünnetle daha doğrudan örtüşmekle birlikte, tesbih kullanmak da ilim ehlinin büyük çoğunluğunca kabul görmüştür.
Nafile Namazların Ardından da Tesbih Çekilir mi?
Hadislerde namazdan sonra tesbih çekilmesine ilişkin rivayetler genel olarak farz namazlar üzerine varid olmuştur. Nafile namazların ardından tesbih çekilmesini yasaklayan bir hüküm bulunmamakla birlikte, bu konuda farz namazlar kadar güçlü ve açık bir rivayet de aktarılmamıştır. Alimlerin büyük çoğunluğu nafile namazların ardından da bu zikri söylemenin caiz ve güzel olduğunu ifade etmiştir; ancak farz namazlar sonrasındaki uygulamanın hadislerde daha açık biçimde belirlendiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tesbih namazdan hemen sonra mı çekilmeli, yoksa beklenebilir mi?
Namazın hemen ardından çekilmesi daha uygundur. Rivayetlerde namazın akabinde bu zikrin söylenmesi teşvik edilmiştir. Aradaki uzun bir konuşma veya başka bir meşguliyet bu uygulamanın sünnet niteliğini zayıflatabilir; bu nedenle selamın ardından mümkün olduğunca gecikmeden başlamak daha doğrudur.
Tesbih sesli mi yoksa sessiz mi çekilmeli?
Her iki şekil de caizdir. Sessiz ç
