DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.), hayatı boyunca pek çok farklı durumda Allah'a dua etmiş; bu duaların büyük bölümü hadis kaynaklarında sahih rivayetlerle günümüze ulaşmıştır. Peygamberimizin duaları; sabah akşam okunabilecek günlük zikirlerden, yemek ve yolculuk gibi belirli anlara özel dualardan, keder ve sıkıntı zamanlarına ait niyazlara kadar geniş bir yelpazede yer alır. Bu dualar yalnızca tarihî birer metin değil, her Müslümanın hayatına taşıyabileceği canlı bir miras niteliğindedir.
Hz. Peygamber'in dua anlayışı, Allah'a tam bir teslimiyetle yönelmeyi esas alır. Rivayetlere göre O, büyük küçük her işte Allah'a sığınır, O'ndan yardım ister, O'na şükrederdi. Dua etmek yalnızca zor anlara saklı bir çare değil, günün her dilimine yayılmış bir ibadet biçimiydi. Biz de bu yazıda Peygamberimizden rivayet edilen, kaynağı sağlam hadis kitaplarında yer alan duaları bir araya getiriyoruz.
Hz. Peygamber'in günlük hayatında en düzenli yer tutan dualar sabah ve akşam zikirleriydi. Bu duaların bir kısmı doğrudan dua cümlesi, bir kısmı ise hem zikir hem dua niteliği taşır.
Sabahleyin uyanıldığında Peygamberimizin okuduğu dualardan biri şöyledir:
Arapça:
اَللّٰهُمَّ بِكَ أَصْبَحْنَا وَبِكَ أَمْسَيْنَا وَبِكَ نَحْيَا وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ
Okunuşu:
Allâhümme bike asbahnâ ve bike emseynâ ve bike nahyâ ve bike nemûtü ve ileyke'n-nüşûr.
Anlamı:
"Allah'ım! Senin adınla sabahladık, Senin adınla akşamladık, Senin adınla yaşar ve Senin adınla ölürüz. Dönüş Sanadır."
Kaynağı: Tirmizî, Daavât 13; Ebû Dâvûd, Edeb 110
Akşama girildiğinde ise aynı dua "bike emseynâ" ile başlayacak şekilde okunurdu; metnin geri kalanında "ve ileyke'l-masîr" ifadesi yer alır. Bu iki dua, günün iki ucunu Allah'ın adıyla çerçeveleme bilinciyle okunur.
Peygamberimizin en çok bilinen dualarından biri, bir üzüntü veya sıkıntı anında okuduğu rivayetiyle aktarılan şu duadır:
Arapça:
اَللّٰهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ أَمَتِكَ نَاصِيَتِي بِيَدِكَ مَاضٍ فِيَّ حُكْمُكَ عَدْلٌ فِيَّ قَضَاؤُكَ أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ أَوْ أَنْزَلْتَهُ فِي كِتَابِكَ أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ أَنْ تَجْعَلَ الْقُرْآنَ رَبِيعَ قَلْبِي وَنُورَ صَدْرِي وَجَلَاءَ حُزْنِي وَذَهَابَ هَمِّي
Okunuşu:
Allâhümme innî abdüke vebni abdike vebni emetike, nâsıyetî bi-yedike, mâdın fiyye hükmüke, adlün fiyye kadâuke, es'elüke bi-külli'smin hüve leke semmeyte bihî nefseke ev enzeltehû fî kitâbike ev allemtehû ehaden min halkıke ev iste'serte bihî fî ilmi'l-gaybi indeke en tec'ale'l-Kur'âne rabî'a kalbî ve nûra sadrî ve celâe huznî ve zehâbe hemmî.
Anlamı:
"Allah'ım! Ben Senin kulunum, kulunun oğluyum, cariyenin oğluyum. Alnım Senin elindedir. Hakkımda hükmün geçerlidir, hakkımdaki kaderinle adilsin. Senden şunu istiyorum: Kendine verdiğin, kitabında indirdiğin, yarattıklarından birine öğrettiğin ya da katındaki gayb ilminde sakladığın her isminle Senden istiyorum; Kur'an'ı kalbimin baharı, göğsümün nuru, hüznümün gidericisi ve sıkıntımın kaldırıcısı kıl."
Kaynağı: Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV/434; İbn Hibbân, Sahîh
Bu dua, Hz. Peygamber'in bir sahabiyi sıkıntılı görünce ona öğrettiği şeklinde rivayet edilmiştir. Kaynaklarda "Allah bu kişinin hüznünü ve sıkıntısını giderir" ifadesi yer almakla birlikte, bu sonucu bir garanti olarak değil, duanın ruhunu ve niyetini anlatan bir beyan olarak okumak gerekir.
Hz. Peygamber yatağına girdiğinde çeşitli dualar okurdu. Bunların en yaygın rivayetlerden biri şudur:
Arapça:
اَللّٰهُم
Hz. Peygamber'in dua anlayışı, Allah'a tam bir teslimiyetle yönelmeyi esas alır. Rivayetlere göre O, büyük küçük her işte Allah'a sığınır, O'ndan yardım ister, O'na şükrederdi. Dua etmek yalnızca zor anlara saklı bir çare değil, günün her dilimine yayılmış bir ibadet biçimiydi. Biz de bu yazıda Peygamberimizden rivayet edilen, kaynağı sağlam hadis kitaplarında yer alan duaları bir araya getiriyoruz.
Sabah ve Akşam Okunan Dualar
Hz. Peygamber'in günlük hayatında en düzenli yer tutan dualar sabah ve akşam zikirleriydi. Bu duaların bir kısmı doğrudan dua cümlesi, bir kısmı ise hem zikir hem dua niteliği taşır.
Sabahleyin uyanıldığında Peygamberimizin okuduğu dualardan biri şöyledir:
Arapça:
اَللّٰهُمَّ بِكَ أَصْبَحْنَا وَبِكَ أَمْسَيْنَا وَبِكَ نَحْيَا وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ
Okunuşu:
Allâhümme bike asbahnâ ve bike emseynâ ve bike nahyâ ve bike nemûtü ve ileyke'n-nüşûr.
Anlamı:
"Allah'ım! Senin adınla sabahladık, Senin adınla akşamladık, Senin adınla yaşar ve Senin adınla ölürüz. Dönüş Sanadır."
Kaynağı: Tirmizî, Daavât 13; Ebû Dâvûd, Edeb 110
Akşama girildiğinde ise aynı dua "bike emseynâ" ile başlayacak şekilde okunurdu; metnin geri kalanında "ve ileyke'l-masîr" ifadesi yer alır. Bu iki dua, günün iki ucunu Allah'ın adıyla çerçeveleme bilinciyle okunur.
Keder ve Sıkıntı Zamanlarında Okunan Dua
Peygamberimizin en çok bilinen dualarından biri, bir üzüntü veya sıkıntı anında okuduğu rivayetiyle aktarılan şu duadır:
Arapça:
اَللّٰهُمَّ إِنِّي عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ وَابْنُ أَمَتِكَ نَاصِيَتِي بِيَدِكَ مَاضٍ فِيَّ حُكْمُكَ عَدْلٌ فِيَّ قَضَاؤُكَ أَسْأَلُكَ بِكُلِّ اسْمٍ هُوَ لَكَ سَمَّيْتَ بِهِ نَفْسَكَ أَوْ أَنْزَلْتَهُ فِي كِتَابِكَ أَوْ عَلَّمْتَهُ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ أَوِ اسْتَأْثَرْتَ بِهِ فِي عِلْمِ الْغَيْبِ عِنْدَكَ أَنْ تَجْعَلَ الْقُرْآنَ رَبِيعَ قَلْبِي وَنُورَ صَدْرِي وَجَلَاءَ حُزْنِي وَذَهَابَ هَمِّي
Okunuşu:
Allâhümme innî abdüke vebni abdike vebni emetike, nâsıyetî bi-yedike, mâdın fiyye hükmüke, adlün fiyye kadâuke, es'elüke bi-külli'smin hüve leke semmeyte bihî nefseke ev enzeltehû fî kitâbike ev allemtehû ehaden min halkıke ev iste'serte bihî fî ilmi'l-gaybi indeke en tec'ale'l-Kur'âne rabî'a kalbî ve nûra sadrî ve celâe huznî ve zehâbe hemmî.
Anlamı:
"Allah'ım! Ben Senin kulunum, kulunun oğluyum, cariyenin oğluyum. Alnım Senin elindedir. Hakkımda hükmün geçerlidir, hakkımdaki kaderinle adilsin. Senden şunu istiyorum: Kendine verdiğin, kitabında indirdiğin, yarattıklarından birine öğrettiğin ya da katındaki gayb ilminde sakladığın her isminle Senden istiyorum; Kur'an'ı kalbimin baharı, göğsümün nuru, hüznümün gidericisi ve sıkıntımın kaldırıcısı kıl."
Kaynağı: Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV/434; İbn Hibbân, Sahîh
Bu dua, Hz. Peygamber'in bir sahabiyi sıkıntılı görünce ona öğrettiği şeklinde rivayet edilmiştir. Kaynaklarda "Allah bu kişinin hüznünü ve sıkıntısını giderir" ifadesi yer almakla birlikte, bu sonucu bir garanti olarak değil, duanın ruhunu ve niyetini anlatan bir beyan olarak okumak gerekir.
Yatmadan Önce Okunan Dua
Hz. Peygamber yatağına girdiğinde çeşitli dualar okurdu. Bunların en yaygın rivayetlerden biri şudur:
Arapça:
اَللّٰهُم
