OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Yemekten önce okunacak dua, Hz. Peygamber'den (s.a.v.) rivayet edilen kısa bir besmele ve dua ile başlar. Sahih hadislerde aktarılan uygulama şudur: yemeğe başlarken "Bismillah" demek, yani Allah'ın adını anmak. Bunun yanında yemeğin başında okunabilecek daha uzun bir dua da hadis kaynaklarında yer almaktadır.
Günlük hayatta en çok kullanılan ve kaynağı sağlam olan uygulama, yemeğe başlarken besmele çekmektir. Hz. Peygamber (s.a.v.) bir hadisinde şöyle buyurmuştur: "Biriniz yemek yiyeceği zaman Allah'ın adını ansın." (Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47) Yemeğin başında besmeleyi unutanlar için de bir telafi duası rivayet edilmiştir; bu duayı aşağıda ayrıca ele alıyoruz.
Hadis kaynaklarında yemekten önce okunması tavsiye edilen esas ifade besmele, yani "Bismillah"tır. Ancak daha kapsamlı bir dua olarak şu rivayet de aktarılmaktadır:
Arapça:
اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيمَا رَزَقْتَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Okunuşu:
Allâhümme bârik lenâ fîmâ rezaktenâ ve kınâ azâben-nâr.
Anlamı:
"Allah'ım! Bize rızık olarak verdiğin şeyleri bizim için mübarek kıl ve bizi cehennem azabından koru."
Kaynağı:
Bu dua, İbn Sünni'nin "Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle" adlı eserinde aktarılmaktadır. Hadis âlimleri bu rivayetin senedi konusunda farklı değerlendirmeler yapmıştır; dolayısıyla bu duayı okuyan kişi sevap umabilir, ancak senet açısından zayıf sayıldığını bilmek gerekir.
Besmele ile başlamak ise sahih hadislere dayanan, güçlü bir sünnettir. Yalnızca "Bismillah" demek de yemeğin başındaki dua olarak yeterlidir.
Yemeğe başlarken besmeleyi unutan biri için Hz. Peygamber'den (s.a.v.) şu dua rivayet edilmiştir:
Arapça:
بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû.
Anlamı:
"Başında da sonunda da Allah'ın adıyla."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47. Hz. Peygamber, yemeğin ortasında besmeleyi hatırlayan biri için bu ifadeyi söylemesini tavsiye etmiştir.
Bu, yemek sırasında besmeleyi unutanlar için rivayet edilen telafi ifadesidir. Yani yemeğin herhangi bir anında hatırlandığında bu söylenebilir.
Kur'an'da doğrudan "yemekten önce oku" şeklinde belirlenmiş özel bir ayet yoktur. Ancak rızık ve bereket konusunda anlamlı bulunan bazı ayetler vardır; bunlar yemekten önce okunabilecek birer dua metni değil, Kur'an'ın rızık ve şükre dair genel ifadeleridir.
Yemek duasıyla ilgili asıl kaynak Kur'an değil, Hz. Peygamber'in uygulamasını aktaran hadislerdir. Bu nedenle yemekten önce okunacak dua için öncelikle hadis kaynaklarına başvurmak daha doğrudur.
Uygulamanın şekli oldukça sade ve pratiktir. Yemeğe oturunca, ilk lokmayı almadan önce "Bismillah" demek yeterlidir. İsteyenler yukarıda geçen uzun duayı da okuyabilir; ancak besmele tek başına bu sünneti yerine getirmek için yeterlidir.
Abdest şartı, belirli bir yön veya belirli bir oturma biçimi gibi koşullar bu dua için hadislerde geçmemektedir. Dua kısa ve günlük hayata kolayca entegre edilebilecek bir uygulama olarak aktarılmıştır.
Aile ile yemek yenildiğinde her bireyin kendi başına besmele çekmesi gerekir; tek kişinin besmele çekmesi diğerlerinin yerine geçmez. Nitekim Hz. Peygamber çocuklara da yemek adabını öğretirken besmeleyi özellikle vurgulamıştır. (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 108)
Evet, sahih hadislere göre yemekten önce "Bismillah" demek bu sünneti yerine getirmek için yeterlidir. Daha uzun dua metinleri de okunabilir; ancak besmele tek başına yeterli kabul edilmektedir.
Hayır, hadis kaynaklarında yemekten önce okunacak dua için belirli bir tekrar sayısı bildirilmemiştir. Yemek başında bir kez söylemek yeterlidir; belirli sayıda tekrar etmek gerektiğine dair güvenilir bir rivayet bulunmamaktadır.
Hz. Peygamber'in uygulaması, çocuklara besmeleyi yemek başında söyleme alışkanlığının doğrudan öğretilmesi yönündedir. Buhâr
Günlük hayatta en çok kullanılan ve kaynağı sağlam olan uygulama, yemeğe başlarken besmele çekmektir. Hz. Peygamber (s.a.v.) bir hadisinde şöyle buyurmuştur: "Biriniz yemek yiyeceği zaman Allah'ın adını ansın." (Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47) Yemeğin başında besmeleyi unutanlar için de bir telafi duası rivayet edilmiştir; bu duayı aşağıda ayrıca ele alıyoruz.
Yemekten Önce Okunacak Dua Metni
Hadis kaynaklarında yemekten önce okunması tavsiye edilen esas ifade besmele, yani "Bismillah"tır. Ancak daha kapsamlı bir dua olarak şu rivayet de aktarılmaktadır:
Arapça:
اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيمَا رَزَقْتَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Okunuşu:
Allâhümme bârik lenâ fîmâ rezaktenâ ve kınâ azâben-nâr.
Anlamı:
"Allah'ım! Bize rızık olarak verdiğin şeyleri bizim için mübarek kıl ve bizi cehennem azabından koru."
Kaynağı:
Bu dua, İbn Sünni'nin "Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle" adlı eserinde aktarılmaktadır. Hadis âlimleri bu rivayetin senedi konusunda farklı değerlendirmeler yapmıştır; dolayısıyla bu duayı okuyan kişi sevap umabilir, ancak senet açısından zayıf sayıldığını bilmek gerekir.
Besmele ile başlamak ise sahih hadislere dayanan, güçlü bir sünnettir. Yalnızca "Bismillah" demek de yemeğin başındaki dua olarak yeterlidir.
Yemeğin Başında Besmeleyi Unuttum, Ne Yapmalıyım?
Yemeğe başlarken besmeleyi unutan biri için Hz. Peygamber'den (s.a.v.) şu dua rivayet edilmiştir:
Arapça:
بِسْمِ اللَّهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû.
Anlamı:
"Başında da sonunda da Allah'ın adıyla."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47. Hz. Peygamber, yemeğin ortasında besmeleyi hatırlayan biri için bu ifadeyi söylemesini tavsiye etmiştir.
Bu, yemek sırasında besmeleyi unutanlar için rivayet edilen telafi ifadesidir. Yani yemeğin herhangi bir anında hatırlandığında bu söylenebilir.
Yemekten Önce Kur'an'dan Okunabilecek Ayet Var mı?
Kur'an'da doğrudan "yemekten önce oku" şeklinde belirlenmiş özel bir ayet yoktur. Ancak rızık ve bereket konusunda anlamlı bulunan bazı ayetler vardır; bunlar yemekten önce okunabilecek birer dua metni değil, Kur'an'ın rızık ve şükre dair genel ifadeleridir.
Yemek duasıyla ilgili asıl kaynak Kur'an değil, Hz. Peygamber'in uygulamasını aktaran hadislerdir. Bu nedenle yemekten önce okunacak dua için öncelikle hadis kaynaklarına başvurmak daha doğrudur.
Yemekten Önce Dua Nasıl Okunur?
Uygulamanın şekli oldukça sade ve pratiktir. Yemeğe oturunca, ilk lokmayı almadan önce "Bismillah" demek yeterlidir. İsteyenler yukarıda geçen uzun duayı da okuyabilir; ancak besmele tek başına bu sünneti yerine getirmek için yeterlidir.
Abdest şartı, belirli bir yön veya belirli bir oturma biçimi gibi koşullar bu dua için hadislerde geçmemektedir. Dua kısa ve günlük hayata kolayca entegre edilebilecek bir uygulama olarak aktarılmıştır.
Aile ile yemek yenildiğinde her bireyin kendi başına besmele çekmesi gerekir; tek kişinin besmele çekmesi diğerlerinin yerine geçmez. Nitekim Hz. Peygamber çocuklara da yemek adabını öğretirken besmeleyi özellikle vurgulamıştır. (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 108)
Sıkça Sorulan Sorular
Yemekten önce sadece besmele çekmek yeterli midir?
Evet, sahih hadislere göre yemekten önce "Bismillah" demek bu sünneti yerine getirmek için yeterlidir. Daha uzun dua metinleri de okunabilir; ancak besmele tek başına yeterli kabul edilmektedir.
Bu duanın kaç defa okunması gerektiğine dair bir kaynak var mı?
Hayır, hadis kaynaklarında yemekten önce okunacak dua için belirli bir tekrar sayısı bildirilmemiştir. Yemek başında bir kez söylemek yeterlidir; belirli sayıda tekrar etmek gerektiğine dair güvenilir bir rivayet bulunmamaktadır.
Çocuklara yemek duası nasıl öğretilmeli?
Hz. Peygamber'in uygulaması, çocuklara besmeleyi yemek başında söyleme alışkanlığının doğrudan öğretilmesi yönündedir. Buhâr
