SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Cenaze namazında tekbirler, belirlenmiş bir düzen içinde toplam dört kez alınır. Her tekbirin ardından farklı bir dua veya niyet okunur; bu sırayı bilmek namazın sahih olması açısından önemlidir. Hanefî mezhebine göre bu dört tekbir farz olup herhangi birinin atlanması namazı geçersiz kılar.
Cenaze namazı, rükû ve secdesi olmayan, yalnızca kıyamda kılınan özel bir namazdır. Dört tekbirden oluşan bu namaz; sübhaneke, salavat, cenaze duası ve son tekbirden meydana gelir. Şimdi her tekbirin ardından ne okunduğunu adım adım aktaralım.
Cenaze namazına başlamadan önce niyet edilir. Niyet; o cenaze için namaz kılmaya, imama uymaya ve Allah rızasını gözetmeye yönelik olur. Niyet dil ile söylenebilir; ancak kalple niyet edilmesi yeterlidir.
Birinci tekbir iftitah tekbiridir. İmam "Allahu Ekber" diyerek namazı açar, cemaat de aynı şekilde tekbir alır. Eller kulak hizasına veya omuz hizasına kaldırılır; bu, namaza başlangıcın işaretidir. Birinci tekbirden sonra Sübhaneke okunur:
Okunuşu:
Sübhânekellâhümme ve bi hamdik, ve tebârekesmük, ve teâlâ ceddük, ve lâ ilâhe ğayrük.
Anlamı:
"Allah'ım, seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Sana hamd ederim. Senin adın mübarektir. Senin şânın yücedir. Senden başka ilâh yoktur."
İkinci tekbir alındıktan sonra Hz. Peygamber'e salavat getirilir. Namazlarda okunan Allahümme salli ve Allahümme bârik duaları bu bölümde okunur:
Okunuşu:
Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd.
Üçüncü tekbirden sonra cenaze için dua edilir. Bu bölümde okunan dua, hadis kaynaklarında rivayet edilmiş ve fıkıh kitaplarında yer almış bir cenaze duasıdır. En yaygın okunan şekli şöyledir:
Arapça:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ
Okunuşu:
Allâhümmağfir li-hayyinâ ve meyyitinâ ve şâhidinâ ve ğâibinâ ve sağîrinâ ve kebîrinâ ve zekerînâ ve ünsânâ. Allâhümme men ahyeytehu minnâ fe-ahyihi alel-İslâm, ve men teveffeytehü minnâ fe-teveffehü alel-îmân.
Anlamı:
"Allah'ım! Aramızdaki diri ve ölülerimizi, burada bulunanlarımızı ve bulunmayanlarımızı, küçüklerimizi ve büyüklerimizi, erkeklerimizi ve kadınlarımızı bağışla. Allah'ım! İçimizden yaşattıklarını İslam üzere yaşat; içimizden vefat ettirdiklerini iman üzere vefat ettir."
Kaynağı: Ebû Dâvûd, Cenâiz 37; Tirmizî, Cenâiz 38.
Dördüncü tekbir alındıktan sonra herhangi bir dua okunmaz. İmam sağa ve sola selam vererek namazı bitirir; cemaat de aynı şekilde selam verir.
Cenaze namazının farzları iki tanedir: kıyam ve dört tekbir. Hanefî mezhebine göre dört tekbirin tamamı farzdır; birinin eksik alınması namazı geçersiz kılar. Bu nedenle tekbirlerin sayısına dikkat etmek, namaza sonradan yetişen kişiler için de önem taşır.
Namaza sonradan yetişen kişi imamı hangi tekbirde bulursa o tekbirden itibaren uyar. İmamın aldığı tekbiri kaçıran cemaat, imam selam verdikten sonra eksik tekbirlerini tamamlar; ancak cenaze kaldırılmadan önce bu tamamlamanın yapılması gerekir. Eğer cenaze kaldırılırsa eksik tekbirler düşer ve namaz tamamlanmış sayılır — bu mesele Hanefî fıkhında açıkça ele alınmıştır.
Cemaat, tekbirleri imamla birlikte alır. İmamın tekbirini beklemek gerekir; imamdan önce tekbir almak doğru değildir. Eller her tekbirde kaldırılır mı meselesi mezhepler arasında farklılık gösterir: Hanefî mezhebinde yalnızca birinci tekbirde eller kaldırılır, diğer tekbirlerde kaldırılmaz. Şâfiî mezhebinde ise her dört tekbirde de eller kaldırılır.
Tekbirler arasında sessiz kalınmaz; her tekbirden sonra ilgili dua veya salavat okunur. Birinci tekbir ile ikinci tekbir arasındaki süre, Sübhaneke'yi okumaya yetecek kadar olmalıdır. Üçüncü tekbirden sonra okunan
Cenaze namazı, rükû ve secdesi olmayan, yalnızca kıyamda kılınan özel bir namazdır. Dört tekbirden oluşan bu namaz; sübhaneke, salavat, cenaze duası ve son tekbirden meydana gelir. Şimdi her tekbirin ardından ne okunduğunu adım adım aktaralım.
Cenaze Namazında Dört Tekbir Sırasıyla Nasıl Alınır?
Cenaze namazına başlamadan önce niyet edilir. Niyet; o cenaze için namaz kılmaya, imama uymaya ve Allah rızasını gözetmeye yönelik olur. Niyet dil ile söylenebilir; ancak kalple niyet edilmesi yeterlidir.
Birinci tekbir iftitah tekbiridir. İmam "Allahu Ekber" diyerek namazı açar, cemaat de aynı şekilde tekbir alır. Eller kulak hizasına veya omuz hizasına kaldırılır; bu, namaza başlangıcın işaretidir. Birinci tekbirden sonra Sübhaneke okunur:
Okunuşu:
Sübhânekellâhümme ve bi hamdik, ve tebârekesmük, ve teâlâ ceddük, ve lâ ilâhe ğayrük.
Anlamı:
"Allah'ım, seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Sana hamd ederim. Senin adın mübarektir. Senin şânın yücedir. Senden başka ilâh yoktur."
İkinci tekbir alındıktan sonra Hz. Peygamber'e salavat getirilir. Namazlarda okunan Allahümme salli ve Allahümme bârik duaları bu bölümde okunur:
Okunuşu:
Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd.
Üçüncü tekbirden sonra cenaze için dua edilir. Bu bölümde okunan dua, hadis kaynaklarında rivayet edilmiş ve fıkıh kitaplarında yer almış bir cenaze duasıdır. En yaygın okunan şekli şöyledir:
Arapça:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ
Okunuşu:
Allâhümmağfir li-hayyinâ ve meyyitinâ ve şâhidinâ ve ğâibinâ ve sağîrinâ ve kebîrinâ ve zekerînâ ve ünsânâ. Allâhümme men ahyeytehu minnâ fe-ahyihi alel-İslâm, ve men teveffeytehü minnâ fe-teveffehü alel-îmân.
Anlamı:
"Allah'ım! Aramızdaki diri ve ölülerimizi, burada bulunanlarımızı ve bulunmayanlarımızı, küçüklerimizi ve büyüklerimizi, erkeklerimizi ve kadınlarımızı bağışla. Allah'ım! İçimizden yaşattıklarını İslam üzere yaşat; içimizden vefat ettirdiklerini iman üzere vefat ettir."
Kaynağı: Ebû Dâvûd, Cenâiz 37; Tirmizî, Cenâiz 38.
Dördüncü tekbir alındıktan sonra herhangi bir dua okunmaz. İmam sağa ve sola selam vererek namazı bitirir; cemaat de aynı şekilde selam verir.
Cenaze Namazının Farzları ve Tekbirlerin Hükmü
Cenaze namazının farzları iki tanedir: kıyam ve dört tekbir. Hanefî mezhebine göre dört tekbirin tamamı farzdır; birinin eksik alınması namazı geçersiz kılar. Bu nedenle tekbirlerin sayısına dikkat etmek, namaza sonradan yetişen kişiler için de önem taşır.
Namaza sonradan yetişen kişi imamı hangi tekbirde bulursa o tekbirden itibaren uyar. İmamın aldığı tekbiri kaçıran cemaat, imam selam verdikten sonra eksik tekbirlerini tamamlar; ancak cenaze kaldırılmadan önce bu tamamlamanın yapılması gerekir. Eğer cenaze kaldırılırsa eksik tekbirler düşer ve namaz tamamlanmış sayılır — bu mesele Hanefî fıkhında açıkça ele alınmıştır.
Cenaze Namazında İmama Uymak ve Tekbir Almak
Cemaat, tekbirleri imamla birlikte alır. İmamın tekbirini beklemek gerekir; imamdan önce tekbir almak doğru değildir. Eller her tekbirde kaldırılır mı meselesi mezhepler arasında farklılık gösterir: Hanefî mezhebinde yalnızca birinci tekbirde eller kaldırılır, diğer tekbirlerde kaldırılmaz. Şâfiî mezhebinde ise her dört tekbirde de eller kaldırılır.
Tekbirler arasında sessiz kalınmaz; her tekbirden sonra ilgili dua veya salavat okunur. Birinci tekbir ile ikinci tekbir arasındaki süre, Sübhaneke'yi okumaya yetecek kadar olmalıdır. Üçüncü tekbirden sonra okunan
