DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Günlük zikirler parmakla sayılabilir. Hz. Peygamber (s.a.v.) parmakla zikir saymayı bizzat uygulamış ve tavsiye etmiştir. Sağ elin parmakları zikir saymak için kullanılır; bu uygulama hem sahih hadislerle sabit hem de İslam alimlerinin büyük çoğunluğunca müstehap kabul edilmiştir.
Yusuf b. Abdullah b. Selam'dan rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber'in sağ eliyle tesbih saydığı aktarılmaktadır. Abdullah b. Amr'dan gelen bir başka rivayette ise Peygamberimiz'in "Parmaklar kıyamet günü konuşacak ve zikri sayacaktır" buyurduğu nakledilmiştir. Bu hadis, Ebu Davud'da yer almaktadır. Tesbih tanelerinin kullanımı sonraki dönemlerde yaygınlaşmış olsa da parmakla saymak, Hz. Peygamber'in asıl uygulamasına daha yakın görülmektedir.
Sağ el kullanılması daha uygun kabul edilmektedir. Hz. Aişe'den gelen rivayetlerde Hz. Peygamber'in tesbih sayarken sağ elini kullandığı aktarılmaktadır. Fıkıh alimleri de genel olarak sağ elin tercih edilmesini tavsiye etmiştir; zira sağ el, İslami gelenekte hayırlı işlerde öne çıkan eldir. Sol elle saymak kesin olarak yasaklanmış değildir; ancak sünnet olan uygulama sağ elle saymaktır.
Hadis kaynaklarında parmakların boğumlarından sayılması gerektiğine dair rivayetler bulunmaktadır. Her parmakta üç boğum olduğundan beş parmağın boğumları üzerinden sayım yapıldığında on beş birime ulaşılır. Başparmak hariç dört parmağın boğumları üzerinden sayım yapılması da yaygın bir uygulamadır; bu durumda her elde on iki birim sayılabilir. Ancak hadislerde bu konuda tek ve bağlayıcı bir yöntem belirlenmemiştir. Önemli olan zikrin sayısını takip edebilmek ve dikkatin dağılmamasıdır.
Tesbih tanesiyle zikir saymak caizdir; ancak bu konuda alimler arasında farklı değerlendirmeler mevcuttur. Bir kısım alim, tesbih kullanmanın bidatten sayılacağını ve parmakla saymanın sünnet olduğunu savunmuştur. Diğerleri ise tesbih tanelerinin zikri takip etmeye yardımcı olduğunu, asıl amacın zikrin kendisi olduğunu ve bu aracın caiz olduğunu belirtmiştir. İbn Teymiyye ve İbn Kayyim gibi alimler parmakla saymayı tercih etmiş; Nevevi gibi alimler ise tesbih kullanmayı mubah görmüştür. Sonuç olarak her iki yöntem de İslam alimleri tarafından değerlendirilmiş olup kişinin tercihine bırakılmıştır.
Zikrin sayılma şeklinden çok zikirde kalbin hazır bulunması önem taşımaktadır. Parmakla saymak, tesbih kullanmak veya sayı tutmadan zikretmek arasındaki tercih ikincil bir meseledir. Asıl olan, söylenen kelimelerin anlamından habersiz olmamak ve zikri yalnızca mekanik bir alışkanlığa dönüştürmemektir. Hz. Peygamber'in parmakla sayma uygulaması hem sünnete uygun hem de pratikte herkes tarafından kolayca hayata geçirilebilecek bir yöntemdir.
Evet, parmakla zikir saymak sünnete uygundur. Hz. Peygamber'in sağ eliyle tesbih saydığı sahih hadislerle sabittir ve bu uygulama sünnet olarak değerlendirilmektedir.
Hadislerde tek bir zorunlu yöntem belirlenmemiştir. Yaygın uygulama sağ elin parmak boğumları üzerinden saymaktır; ancak önemli olan zikir sayısını doğru takip edebilmektir.
Böyle kesin bir hüküm vermek doğru olmaz. Parmakla saymak Hz. Peygamber'in uygulamasına daha yakındır; tesbih kullanmak ise alimlerin büyük çoğunluğuna göre caiz kabul edilmektedir. İki yöntem arasındaki tercih kişiye bırakılmıştır.
Yusuf b. Abdullah b. Selam'dan rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber'in sağ eliyle tesbih saydığı aktarılmaktadır. Abdullah b. Amr'dan gelen bir başka rivayette ise Peygamberimiz'in "Parmaklar kıyamet günü konuşacak ve zikri sayacaktır" buyurduğu nakledilmiştir. Bu hadis, Ebu Davud'da yer almaktadır. Tesbih tanelerinin kullanımı sonraki dönemlerde yaygınlaşmış olsa da parmakla saymak, Hz. Peygamber'in asıl uygulamasına daha yakın görülmektedir.
Sağ El mi Sol El mi Kullanılmalı?
Sağ el kullanılması daha uygun kabul edilmektedir. Hz. Aişe'den gelen rivayetlerde Hz. Peygamber'in tesbih sayarken sağ elini kullandığı aktarılmaktadır. Fıkıh alimleri de genel olarak sağ elin tercih edilmesini tavsiye etmiştir; zira sağ el, İslami gelenekte hayırlı işlerde öne çıkan eldir. Sol elle saymak kesin olarak yasaklanmış değildir; ancak sünnet olan uygulama sağ elle saymaktır.
Parmağın Hangi Kısmından Sayılır?
Hadis kaynaklarında parmakların boğumlarından sayılması gerektiğine dair rivayetler bulunmaktadır. Her parmakta üç boğum olduğundan beş parmağın boğumları üzerinden sayım yapıldığında on beş birime ulaşılır. Başparmak hariç dört parmağın boğumları üzerinden sayım yapılması da yaygın bir uygulamadır; bu durumda her elde on iki birim sayılabilir. Ancak hadislerde bu konuda tek ve bağlayıcı bir yöntem belirlenmemiştir. Önemli olan zikrin sayısını takip edebilmek ve dikkatin dağılmamasıdır.
Tesbih Tanesiyle Saymak Caiz midir?
Tesbih tanesiyle zikir saymak caizdir; ancak bu konuda alimler arasında farklı değerlendirmeler mevcuttur. Bir kısım alim, tesbih kullanmanın bidatten sayılacağını ve parmakla saymanın sünnet olduğunu savunmuştur. Diğerleri ise tesbih tanelerinin zikri takip etmeye yardımcı olduğunu, asıl amacın zikrin kendisi olduğunu ve bu aracın caiz olduğunu belirtmiştir. İbn Teymiyye ve İbn Kayyim gibi alimler parmakla saymayı tercih etmiş; Nevevi gibi alimler ise tesbih kullanmayı mubah görmüştür. Sonuç olarak her iki yöntem de İslam alimleri tarafından değerlendirilmiş olup kişinin tercihine bırakılmıştır.
Zikir Sayarken Dikkat Edilmesi Gereken Asıl Husus
Zikrin sayılma şeklinden çok zikirde kalbin hazır bulunması önem taşımaktadır. Parmakla saymak, tesbih kullanmak veya sayı tutmadan zikretmek arasındaki tercih ikincil bir meseledir. Asıl olan, söylenen kelimelerin anlamından habersiz olmamak ve zikri yalnızca mekanik bir alışkanlığa dönüştürmemektir. Hz. Peygamber'in parmakla sayma uygulaması hem sünnete uygun hem de pratikte herkes tarafından kolayca hayata geçirilebilecek bir yöntemdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Parmakla zikir saymak sünnet midir?
Evet, parmakla zikir saymak sünnete uygundur. Hz. Peygamber'in sağ eliyle tesbih saydığı sahih hadislerle sabittir ve bu uygulama sünnet olarak değerlendirilmektedir.
Kaç parmakla sayılır, belirli bir kural var mıdır?
Hadislerde tek bir zorunlu yöntem belirlenmemiştir. Yaygın uygulama sağ elin parmak boğumları üzerinden saymaktır; ancak önemli olan zikir sayısını doğru takip edebilmektir.
Tesbih kullanmak parmakla saymaktan daha mı az sevaptır?
Böyle kesin bir hüküm vermek doğru olmaz. Parmakla saymak Hz. Peygamber'in uygulamasına daha yakındır; tesbih kullanmak ise alimlerin büyük çoğunluğuna göre caiz kabul edilmektedir. İki yöntem arasındaki tercih kişiye bırakılmıştır.
