OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Namaz, beş vakit kılınan her rekâtta belirli duaların okunmasını gerektirir. Bu duaların her birinin kendine özgü bir ismi ve konumu vardır. Namazda okunan başlıca dualar şunlardır: Sübhaneke, Eûzü-Besmele, Fatiha Suresi, zamm-ı sure, rükû tesbihâtı, semi'allahü limen hamideh ve rabbena lekel hamd, secde tesbihâtı, Tahiyyat (et-Tahiyyâtü), Allahümme Salli ve Allahümme Bârik (salavatlar), Rabbenâ âtinâ ve son olarak selam. Bunların bir kısmı farz, bir kısmı vacip, bir kısmı ise sünnet niteliğindedir.
Aşağıda bu duaların her biri, namazda bulunduğu yer ve kısa açıklamasıyla birlikte ele alınmıştır.
Sübhaneke: Namaza başlanırken, iftitah tekbirinin ardından kıyamda okunan açılış duasıdır. "Sübhânekellâhümme ve bihamdike ve tebârekesmüke ve teâlâ ceddüke ve lâ ilâhe gayruk" şeklinde okunur. Namazın ilk rekâtında, Fatiha'dan önce gelir.
Eûzü-Besmele: Kıraate başlamadan önce "Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm, bismillâhirrahmânirrahîm" şeklinde okunur. Eûzü şeytandan Allah'a sığınmayı, besmele ise Allah'ın adıyla başlamayı ifade eder.
Fatiha Suresi: Her rekâtta kıyamda okunması gereken, namazın vazgeçilmez unsurudur. Hanefî mezhebine göre vacip, Şafiî mezhebine göre farzdır. "Elhamdülillâhi rabbil'âlemîn..." diye başlayan yedi ayetten oluşur.
Zamm-ı Sure: Fatiha'nın ardından kıyamda okunan ek sure veya ayetlerdir. İlk iki rekâtta okunur. Hanefî mezhebine göre vaciptir. Herhangi bir kısa sure ya da en az üç ayet okunabilir.
Rükû Tesbihâtı: Rükûda "Sübhâne rabbiyel'azîm" diyerek Allah'ın yüceliği dile getirilir. En az üç kez okunması sünnettir. Ayrıca rükûdan doğrulurken imam veya münferit kişi "Semi'allahü limen hamideh", ardından "Rabbenâ lekel hamd" denir.
Secde Tesbihâtı: Her secdede "Sübhâne rabbiyel'a'lâ" okunur. En az üç kez tekrar edilmesi sünnettir.
Tahiyyat (et-Tahiyyâtü): İki rekâtın sonunda ve namazın son oturuşunda okunan dua. Tam adı "et-Tahiyyâtü lillâhi ve's-salavâtü ve't-tayyibât..." şeklinde başlar. Bu duanın kaynağı, Hz. Peygamber'in Miraç gecesinde Allah ile gerçekleştirdiği manevi hitaplaşmayı aktaran rivayetlere dayandırılır; Buharî ve Müslim başta olmak üzere hadis kaynaklarında yer alır.
Allahümme Salli ve Allahümme Bârik (Salavatlar): Son oturuşta Tahiyyat'ın ardından okunan dualardır. "Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed..." ve "Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed..." şeklinde devam eder. Hz. İbrahim ve âilesine yapılan duayla kıyaslama içerdiğinden "İbrahimiyye salavâtı" olarak da bilinir. Kaynak olarak Buharî ve Müslim'deki rivayetler gösterilir.
Rabbenâ Âtinâ: Son oturuşun sonunda, selamdan önce okunan duadır. "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr" şeklindedir. Bakara Suresi 201. ayetten alınan bu cümle, hem dünya hem ahiret hayrını diler.
Kunut Duaları: Vitir namazının üçüncü rekâtında, rükûdan önce veya sonra okunan dualardır. Hanefî mezhebinde rükûdan önce okunur. "Allahümme innâ nesta'înüke..." şeklinde başlayan "Kunut-i Nâzile" ve "Allahümme'hdini fîmen hedayte..." şeklindeki dua yaygın olarak bilinir. Bunlar hadis kaynaklarında rivayet edilmiştir.
Hanefî mezhebine göre namazın farzları arasında kıyam, kıraat (Fatiha ve zamm-ı sure bu bağlamda vacip sayılır), rükû, secde ve son oturuş yer alır. Sübhaneke, rükû-secde tesbihâtı, salavatlar ve Rabbenâ âtinâ ise sünnet kapsamında değerlendirilir. Fatiha ve zamm-ı sure Hanefî'de vacip, Şafiî'de farz sayılır.
Bu ayrım, namazın sıhhati açısından önemlidir. Farzların terk edilmesi namazı geçersiz kılarken, vacibin kasıtsız terk edilmesi sehiv secdesiyle telafi edilebilir, sünneti terk etmek ise namazı bozmaz.
Fatiha Suresi doğrudan Kur'an'ın ilk suresidir ve namazın ayrılmaz parçasıdır. Rabbenâ âtinâ duası Bakara Suresi 201. ayetin bire bir okunmasıdır. Eûzü-besmele de Kur'an okumaya başlarken kullanılan Kur'anî ifadelerdir.
Tahiyyat, salavatlar, Sübhaneke, rükû ve secde tesbihâtı ise hadis kaynaklarında rivayet edilen dualardır; doğrudan Kur'an'dan alınmış değildir. Bu ayr
Aşağıda bu duaların her biri, namazda bulunduğu yer ve kısa açıklamasıyla birlikte ele alınmıştır.
Namazda Okunan Duaların Tam Listesi
Sübhaneke: Namaza başlanırken, iftitah tekbirinin ardından kıyamda okunan açılış duasıdır. "Sübhânekellâhümme ve bihamdike ve tebârekesmüke ve teâlâ ceddüke ve lâ ilâhe gayruk" şeklinde okunur. Namazın ilk rekâtında, Fatiha'dan önce gelir.
Eûzü-Besmele: Kıraate başlamadan önce "Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm, bismillâhirrahmânirrahîm" şeklinde okunur. Eûzü şeytandan Allah'a sığınmayı, besmele ise Allah'ın adıyla başlamayı ifade eder.
Fatiha Suresi: Her rekâtta kıyamda okunması gereken, namazın vazgeçilmez unsurudur. Hanefî mezhebine göre vacip, Şafiî mezhebine göre farzdır. "Elhamdülillâhi rabbil'âlemîn..." diye başlayan yedi ayetten oluşur.
Zamm-ı Sure: Fatiha'nın ardından kıyamda okunan ek sure veya ayetlerdir. İlk iki rekâtta okunur. Hanefî mezhebine göre vaciptir. Herhangi bir kısa sure ya da en az üç ayet okunabilir.
Rükû Tesbihâtı: Rükûda "Sübhâne rabbiyel'azîm" diyerek Allah'ın yüceliği dile getirilir. En az üç kez okunması sünnettir. Ayrıca rükûdan doğrulurken imam veya münferit kişi "Semi'allahü limen hamideh", ardından "Rabbenâ lekel hamd" denir.
Secde Tesbihâtı: Her secdede "Sübhâne rabbiyel'a'lâ" okunur. En az üç kez tekrar edilmesi sünnettir.
Tahiyyat (et-Tahiyyâtü): İki rekâtın sonunda ve namazın son oturuşunda okunan dua. Tam adı "et-Tahiyyâtü lillâhi ve's-salavâtü ve't-tayyibât..." şeklinde başlar. Bu duanın kaynağı, Hz. Peygamber'in Miraç gecesinde Allah ile gerçekleştirdiği manevi hitaplaşmayı aktaran rivayetlere dayandırılır; Buharî ve Müslim başta olmak üzere hadis kaynaklarında yer alır.
Allahümme Salli ve Allahümme Bârik (Salavatlar): Son oturuşta Tahiyyat'ın ardından okunan dualardır. "Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed..." ve "Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed..." şeklinde devam eder. Hz. İbrahim ve âilesine yapılan duayla kıyaslama içerdiğinden "İbrahimiyye salavâtı" olarak da bilinir. Kaynak olarak Buharî ve Müslim'deki rivayetler gösterilir.
Rabbenâ Âtinâ: Son oturuşun sonunda, selamdan önce okunan duadır. "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr" şeklindedir. Bakara Suresi 201. ayetten alınan bu cümle, hem dünya hem ahiret hayrını diler.
Kunut Duaları: Vitir namazının üçüncü rekâtında, rükûdan önce veya sonra okunan dualardır. Hanefî mezhebinde rükûdan önce okunur. "Allahümme innâ nesta'înüke..." şeklinde başlayan "Kunut-i Nâzile" ve "Allahümme'hdini fîmen hedayte..." şeklindeki dua yaygın olarak bilinir. Bunlar hadis kaynaklarında rivayet edilmiştir.
Bu Duaların Farz, Vacip ve Sünnet Olarak Ayrımı Nasıldır?
Hanefî mezhebine göre namazın farzları arasında kıyam, kıraat (Fatiha ve zamm-ı sure bu bağlamda vacip sayılır), rükû, secde ve son oturuş yer alır. Sübhaneke, rükû-secde tesbihâtı, salavatlar ve Rabbenâ âtinâ ise sünnet kapsamında değerlendirilir. Fatiha ve zamm-ı sure Hanefî'de vacip, Şafiî'de farz sayılır.
Bu ayrım, namazın sıhhati açısından önemlidir. Farzların terk edilmesi namazı geçersiz kılarken, vacibin kasıtsız terk edilmesi sehiv secdesiyle telafi edilebilir, sünneti terk etmek ise namazı bozmaz.
Namazda Okunan Duaların Hangileri Kur'an'dan Alınmıştır?
Fatiha Suresi doğrudan Kur'an'ın ilk suresidir ve namazın ayrılmaz parçasıdır. Rabbenâ âtinâ duası Bakara Suresi 201. ayetin bire bir okunmasıdır. Eûzü-besmele de Kur'an okumaya başlarken kullanılan Kur'anî ifadelerdir.
Tahiyyat, salavatlar, Sübhaneke, rükû ve secde tesbihâtı ise hadis kaynaklarında rivayet edilen dualardır; doğrudan Kur'an'dan alınmış değildir. Bu ayr
