OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Peygamberimizin yatmadan önce okuduğu dualar; Buhârî ve Müslim başta olmak üzere sahih hadis kaynaklarında ayrıntılı biçimde rivayet edilmiştir. Bu rivayetlere göre Hz. Peygamber (s.a.v.) yatağına girdiğinde belirli sureler okur, bazı zikirler söyler ve yatış duasını yapardı. Bunların en temel olanı "Allahümme bismike emûtü ve ahyâ" duasıdır; ancak yatmadan önce okunan tek dua bu değildir. Rivayetler bir bütün olarak değerlendirildiğinde Hz. Peygamber'in uyku öncesi uygulamasının birkaç farklı unsurdan oluştuğu görülmektedir.
Sahih hadislerde aktarılan bu uygulamayı doğru anlamak için her birini ayrı ayrı ele almak gerekir; çünkü bunların bir kısmı dua, bir kısmı zikir, bir kısmı ise sure okumadır. Hepsini tek bir "yatma duası" çatısı altında toplamak, rivayetlerin ruhuna uygun olmakla birlikte, her birinin ne olduğunu bilmek hem uygulamayı kolaylaştırır hem de dinî doğruluğu korur.
Hz. Peygamber'in yatağına uzandığında okuduğu dua, Buhârî'de şu şekilde rivayet edilmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Okunuşu:
Allâhümme bismike emûtü ve ahyâ.
Anlamı:
"Allah'ım, Senin adınla ölür ve yaşarım."
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 7; aynı rivayet Müslim'de de yer almaktadır.
Bu duanın devamında Hz. Peygamber'in uyandığında ise şu duayı okuduğu rivayet edilir:
Arapça:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba'de mâ emâtenâ ve ileyhin-nüşûr.
Anlamı:
"Bizi öldürdükten sonra tekrar dirilten Allah'a hamdolsun. Dönüş O'nadır."
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 7.
Bu iki dua birbirinin çiftidir; uyku ile ölüm, uyanış ile diriliş arasında kurulan bu anlam bağı, Hz. Peygamber'in uyku öncesi ve sonrası duasına yansımıştır.
Hz. Peygamber'in yatmadan önce belirli sureleri okuduğuna dair rivayetler, Buhârî ve Müslim'de yer almaktadır. Bu sureler şunlardır:
İhlas, Felak ve Nâs sureleri: Hz. Âişe'den gelen rivayete göre Hz. Peygamber her gece yatmadan önce ellerine üfleyerek İhlas, Felak ve Nâs surelerini okur, ardından ellerini vücudunun ulaşabildiği her yerine sürerdi. Bunu üç kez tekrar ederdi. (Buhârî, Fedâilü'l-Kur'ân, 14; Müslim, Müsâfirîn, 272.)
Bakara suresinin son iki ayeti (Âmenerresûlü): Yine Hz. Peygamber'den gelen rivayete göre Bakara suresinin son iki ayetini gece okuyan kimseye bu ayetlerin yeteceği bildirilmiştir. (Buhârî, Megâzî, 12; Müslim, Müsâfirîn, 255.) Bu rivayette söz konusu ayetlerin yatmadan önce okunması özellikle teşvik edilmiştir.
Secde suresi ve Mülk suresi: Hz. Câbir'den gelen bir rivayete göre Hz. Peygamber Secde ve Mülk surelerini okumadan uyumazdı. (Tirmizî, Fedâilü'l-Kur'ân, 9. Tirmizî bu hadisi hasen olarak nitelendirmiştir.)
Hz. Peygamber'in yatmadan önce yalnızca dua okumakla kalmadığı, belirli zikirler de yaptığı rivayet edilmektedir. Hz. Ali ve Hz. Fâtıma'ya öğrettiği zikir bu rivayetlerin en bilinenidir.
Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayete göre Hz. Peygamber kızı Hz. Fâtıma ve damadı Hz. Ali'ye her gece yatarken şunları okumalarını tavsiye etmiştir:
33 kez Sübhânallah,
33 kez Elhamdülillah,
34 kez Allahu Ekber.
(Buhârî, Fedâilü's-Sahâbe, 9; Müslim, Zikr, 80.)
Bu zikrin toplam 100 tekrardan oluştuğu ve Hz. Peygamber'in bunu bir hizmetçi talebine karşılık olarak öğrettiği rivayetlerde açıkça belirtilmektedir. Söz konusu sayılar sahih hadislere dayanmaktadır; bu nedenle kaynaksız bir uygulama değildir.
Yatış pozisyonu konusunda ise Hz. Peygamber'in sağ yanı üzerine yatarak sağ elini sağ yanağının altına koyduğu ve ardından şu duayı okuduğu rivayet edilmektedir:
Arapça:
اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ
Okunuşu:
Allâhümme kınî azâbeke yevme teb'asü ibâdek.
Anlamı:
"Allah'ım, kullarını yeniden dirilttiğin gün beni azabından koru."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Edeb, 98; Tirmizî, Deavât, 28.
Sahih hadislerde aktarılan bu uygulamayı doğru anlamak için her birini ayrı ayrı ele almak gerekir; çünkü bunların bir kısmı dua, bir kısmı zikir, bir kısmı ise sure okumadır. Hepsini tek bir "yatma duası" çatısı altında toplamak, rivayetlerin ruhuna uygun olmakla birlikte, her birinin ne olduğunu bilmek hem uygulamayı kolaylaştırır hem de dinî doğruluğu korur.
Yatmadan Önce Okunan Temel Dua
Hz. Peygamber'in yatağına uzandığında okuduğu dua, Buhârî'de şu şekilde rivayet edilmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Okunuşu:
Allâhümme bismike emûtü ve ahyâ.
Anlamı:
"Allah'ım, Senin adınla ölür ve yaşarım."
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 7; aynı rivayet Müslim'de de yer almaktadır.
Bu duanın devamında Hz. Peygamber'in uyandığında ise şu duayı okuduğu rivayet edilir:
Arapça:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba'de mâ emâtenâ ve ileyhin-nüşûr.
Anlamı:
"Bizi öldürdükten sonra tekrar dirilten Allah'a hamdolsun. Dönüş O'nadır."
Kaynağı:
Buhârî, Deavât, 7.
Bu iki dua birbirinin çiftidir; uyku ile ölüm, uyanış ile diriliş arasında kurulan bu anlam bağı, Hz. Peygamber'in uyku öncesi ve sonrası duasına yansımıştır.
Yatmadan Önce Okunan Sureler
Hz. Peygamber'in yatmadan önce belirli sureleri okuduğuna dair rivayetler, Buhârî ve Müslim'de yer almaktadır. Bu sureler şunlardır:
İhlas, Felak ve Nâs sureleri: Hz. Âişe'den gelen rivayete göre Hz. Peygamber her gece yatmadan önce ellerine üfleyerek İhlas, Felak ve Nâs surelerini okur, ardından ellerini vücudunun ulaşabildiği her yerine sürerdi. Bunu üç kez tekrar ederdi. (Buhârî, Fedâilü'l-Kur'ân, 14; Müslim, Müsâfirîn, 272.)
Bakara suresinin son iki ayeti (Âmenerresûlü): Yine Hz. Peygamber'den gelen rivayete göre Bakara suresinin son iki ayetini gece okuyan kimseye bu ayetlerin yeteceği bildirilmiştir. (Buhârî, Megâzî, 12; Müslim, Müsâfirîn, 255.) Bu rivayette söz konusu ayetlerin yatmadan önce okunması özellikle teşvik edilmiştir.
Secde suresi ve Mülk suresi: Hz. Câbir'den gelen bir rivayete göre Hz. Peygamber Secde ve Mülk surelerini okumadan uyumazdı. (Tirmizî, Fedâilü'l-Kur'ân, 9. Tirmizî bu hadisi hasen olarak nitelendirmiştir.)
Yatış Pozisyonu ve Zikir Uygulaması
Hz. Peygamber'in yatmadan önce yalnızca dua okumakla kalmadığı, belirli zikirler de yaptığı rivayet edilmektedir. Hz. Ali ve Hz. Fâtıma'ya öğrettiği zikir bu rivayetlerin en bilinenidir.
Buhârî ve Müslim'de yer alan rivayete göre Hz. Peygamber kızı Hz. Fâtıma ve damadı Hz. Ali'ye her gece yatarken şunları okumalarını tavsiye etmiştir:
33 kez Sübhânallah,
33 kez Elhamdülillah,
34 kez Allahu Ekber.
(Buhârî, Fedâilü's-Sahâbe, 9; Müslim, Zikr, 80.)
Bu zikrin toplam 100 tekrardan oluştuğu ve Hz. Peygamber'in bunu bir hizmetçi talebine karşılık olarak öğrettiği rivayetlerde açıkça belirtilmektedir. Söz konusu sayılar sahih hadislere dayanmaktadır; bu nedenle kaynaksız bir uygulama değildir.
Yatış pozisyonu konusunda ise Hz. Peygamber'in sağ yanı üzerine yatarak sağ elini sağ yanağının altına koyduğu ve ardından şu duayı okuduğu rivayet edilmektedir:
Arapça:
اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ
Okunuşu:
Allâhümme kınî azâbeke yevme teb'asü ibâdek.
Anlamı:
"Allah'ım, kullarını yeniden dirilttiğin gün beni azabından koru."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Edeb, 98; Tirmizî, Deavât, 28.
