OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Yemekten önce besmele çekmek, yani "Bismillahirrahmanirrahim" demek, Hz. Peygamber'in sünnetiyle sabit olan ve İslam'ın temel günlük pratiklerinden biri olan bir uygulamadır. Yemek yemeye başlarken besmele çekmek için özel bir ritüel ya da karmaşık bir hazırlık gerekmez; yemeğe başlamadan önce "Bismillah" veya tam hâliyle "Bismillahirrahmanirrahim" demek yeterlidir.
Besmele, Kur'an-ı Kerim'in pek çok suresinin başında yer alır ve Neml suresinin 30. ayetinde bağımsız bir ayet olarak geçer. Günlük hayatta ise yemek, içmek, bir işe başlamak gibi eylemlerin başında okunması Hz. Peygamber'in hadisleriyle teşvik edilmiştir. Yemeğe başlarken besmele çekmek bu hadislerle sabit bir sünnet olup Müslümanların asırlardır sürdürdüğü köklü bir pratiktir.
Yemeğe başlarken okunacak besmele şöyledir:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ
Okunuşu:
Bismillâh
Anlamı:
Allah'ın adıyla (başlıyorum).
Kaynağı:
Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 103
Tam besmeleyi okumak da elbette yerindedir:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
Okunuşu:
Bismillâhirrahmânirrahîm
Anlamı:
Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla (başlıyorum).
Hz. Peygamber yemek öncesinde "Bismillah" denmesini tavsiye etmiş; bunu unutan kişinin yemeğin ortasında veya sonunda "Bismillahi evvelehû ve âhirahû" demesini öğretmiştir. Bu rivayet Ebû Dâvûd ve Tirmizî gibi güvenilir hadis kaynaklarında yer almaktadır.
Yemeğe başlarken besmeleyi okumayı unuttuysan, yemeğin ortasında veya sonunda şu ifadeyi söylemen tavsiye edilmiştir:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehu ve âhirahû
Anlamı:
Allah'ın adıyla; başında da sonunda da.
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 16; Tirmizî, Et'ime, 47
Bu hadisi Tirmizî "hasen-sahih" olarak nitelendirmiştir. Dolayısıyla besmeleyi unutmak, yemeği bozmuş ya da dinen sorunlu bir hâle getirmiş olmak anlamına gelmez; hatırladığın anda bu ifadeyi söylemen yeterlidir.
Hadislerde besmele ile birlikte sağ el kullanımı ve önden yemek alma da bir arada öğretilmiştir. Ömer ibn Ebî Seleme'nin rivayet ettiği hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Ey oğlum, Allah'ın adını an, sağ elinle ye ve önünden ye." (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 103) Bu hadis, besmelenin yemek âdabının bir parçası olduğunu; sağ el ve önden yeme gibi diğer sünnetlerle birlikte uygulandığını göstermektedir. Ancak besmele çekmenin geçerliliği bu diğer unsurların yerine getirilip getirilmemesine bağlı değildir; besmele kendi başına okunabilir.
Yemek öncesinde besmele çekmek, İslam âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre sünnettir; farz değildir. Hanefî, Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre bu uygulama müekked sünnet ya da mendup kapsamında değerlendirilir. Meselenin farz olmadığına dair herhangi bir âlim görüşü fetva ya da mezhep kitaplarına dayanmadan aktarılmamalıdır; bu nedenle konuya ilişkin ayrıntılı fıkhî hüküm için güvenilir bir din görevlisine ya da ilmihale başvurman önerilir. Öte yandan terk edilmesi gereken bir uygulama olmadığı da açıktır; Hz. Peygamber'in bu konudaki teşviki hadis literatüründe sağlam rivayetlerle sabittir.
Hadislerde yemek öncesinde "Bismillah" denilmesi yeterli görülmüştür. Tam besmele olan "Bismillahirrahmanirrahim" de okunabilir; ancak hadis metinlerinde yemek bağlamında geçen ifade genellikle kısa hâliyle "Bismillah" şeklindedir. Her iki okuyuş da doğru ve geçerlidir.
Yemekten sonra hamd etmek, yani "Elhamdülillah" demek Hz. Peygamber'in uygulamasında yer almaktadır. Daha uzun bir dua olarak "Elhamdülillahillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ minel müslimîn" şeklindeki şükür duası da hadislerde rivayet edilmiştir. (Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, Da'avât, 56) Yemek sonrası dua, yemek öncesi besmele gibi sünnet kapsamında değerlendirilen bir uygulamadır.
Besmele, Kur'an-ı Kerim'in pek çok suresinin başında yer alır ve Neml suresinin 30. ayetinde bağımsız bir ayet olarak geçer. Günlük hayatta ise yemek, içmek, bir işe başlamak gibi eylemlerin başında okunması Hz. Peygamber'in hadisleriyle teşvik edilmiştir. Yemeğe başlarken besmele çekmek bu hadislerle sabit bir sünnet olup Müslümanların asırlardır sürdürdüğü köklü bir pratiktir.
Yemekte Okunacak Besmele Metni
Yemeğe başlarken okunacak besmele şöyledir:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ
Okunuşu:
Bismillâh
Anlamı:
Allah'ın adıyla (başlıyorum).
Kaynağı:
Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 103
Tam besmeleyi okumak da elbette yerindedir:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
Okunuşu:
Bismillâhirrahmânirrahîm
Anlamı:
Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla (başlıyorum).
Hz. Peygamber yemek öncesinde "Bismillah" denmesini tavsiye etmiş; bunu unutan kişinin yemeğin ortasında veya sonunda "Bismillahi evvelehû ve âhirahû" demesini öğretmiştir. Bu rivayet Ebû Dâvûd ve Tirmizî gibi güvenilir hadis kaynaklarında yer almaktadır.
Yemeğin Başında Besmeleyi Unuttuysan Ne Okunur?
Yemeğe başlarken besmeleyi okumayı unuttuysan, yemeğin ortasında veya sonunda şu ifadeyi söylemen tavsiye edilmiştir:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehu ve âhirahû
Anlamı:
Allah'ın adıyla; başında da sonunda da.
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 16; Tirmizî, Et'ime, 47
Bu hadisi Tirmizî "hasen-sahih" olarak nitelendirmiştir. Dolayısıyla besmeleyi unutmak, yemeği bozmuş ya da dinen sorunlu bir hâle getirmiş olmak anlamına gelmez; hatırladığın anda bu ifadeyi söylemen yeterlidir.
Besmele Sağ Elle Yemekle Birlikte mi Okunur?
Hadislerde besmele ile birlikte sağ el kullanımı ve önden yemek alma da bir arada öğretilmiştir. Ömer ibn Ebî Seleme'nin rivayet ettiği hadiste Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: "Ey oğlum, Allah'ın adını an, sağ elinle ye ve önünden ye." (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 103) Bu hadis, besmelenin yemek âdabının bir parçası olduğunu; sağ el ve önden yeme gibi diğer sünnetlerle birlikte uygulandığını göstermektedir. Ancak besmele çekmenin geçerliliği bu diğer unsurların yerine getirilip getirilmemesine bağlı değildir; besmele kendi başına okunabilir.
Yemekten Önce Besmele Çekmek Farz mı, Sünnet mi?
Yemek öncesinde besmele çekmek, İslam âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre sünnettir; farz değildir. Hanefî, Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre bu uygulama müekked sünnet ya da mendup kapsamında değerlendirilir. Meselenin farz olmadığına dair herhangi bir âlim görüşü fetva ya da mezhep kitaplarına dayanmadan aktarılmamalıdır; bu nedenle konuya ilişkin ayrıntılı fıkhî hüküm için güvenilir bir din görevlisine ya da ilmihale başvurman önerilir. Öte yandan terk edilmesi gereken bir uygulama olmadığı da açıktır; Hz. Peygamber'in bu konudaki teşviki hadis literatüründe sağlam rivayetlerle sabittir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemekte sadece "Bismillah" demek yeterli midir, yoksa tam besmele mi okunmalıdır?
Hadislerde yemek öncesinde "Bismillah" denilmesi yeterli görülmüştür. Tam besmele olan "Bismillahirrahmanirrahim" de okunabilir; ancak hadis metinlerinde yemek bağlamında geçen ifade genellikle kısa hâliyle "Bismillah" şeklindedir. Her iki okuyuş da doğru ve geçerlidir.
Yemekten sonra da bir şey okunması gerekiyor mu?
Yemekten sonra hamd etmek, yani "Elhamdülillah" demek Hz. Peygamber'in uygulamasında yer almaktadır. Daha uzun bir dua olarak "Elhamdülillahillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ minel müslimîn" şeklindeki şükür duası da hadislerde rivayet edilmiştir. (Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, Da'avât, 56) Yemek sonrası dua, yemek öncesi besmele gibi sünnet kapsamında değerlendirilen bir uygulamadır.
