OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Yemekten önce besmele çekilir mi? Evet, kesinlikle çekilir. Hatta bu uygulama bir sünnet olup Hz. Peygamber'in (s.a.v.) bizzat tavsiye ettiği ve Sahih hadislerle sabit olan bir davranıştır. Dolayısıyla yemek yerken "Bismillahirrahmanirrahim" demek, dinî açıdan hem teşvik edilmiş hem de öğretilmiş bir uygulamadır.
Peki neden tam olarak "Bismillahirrahmanirrahim" denir, yoksa yalnızca "Bismillah" mı yeterlidir? İşte bu noktada hadis kaynakları biraz daha ayrıntılı bir tablo ortaya koyuyor.
Sahih hadis kaynaklarında yemek başında besmele çekmeye dair en temel rivayet, Ömer bin Ebî Seleme'den (r.a.) aktarılan şu hadistir:
Hz. Peygamber (s.a.v.) ona şöyle buyurdu: "Bismillah de, sağ elinle ye ve önünden ye." (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 108)
Bu hadiste geçen ifade "Bismillahirrahmanirrahim" değil, yalnızca "Bismillah"tır. Yani hadiste geçen ve tavsiye edilen lafız kısadır. Bununla birlikte "Bismillahirrahmanirrahim" demek de doğrudur; zira besmele zaten bu anlama gelir ve tam lafzı içerir. Kısaltılmış "Bismillah" ile tam besmele arasında bu bağlamda bir çelişki yoktur; tam besmele okumak daha fazlasını içermektedir.
Yemeğe oturulduğunda besmele çekilmesi unutulursa ne yapılır? Bu soruyu da yine hadis cevaplıyor. Hz. Âişe'den (r.a.) rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
"Biriniz yemek yiyeceği zaman Allah'ın adını ansın. Eğer başlangıçta Allah'ın adını anmayı unutursa 'Bismillahi evvelehu ve âhirehu' desin." (Ebû Dâvûd, Et'ime, 16; Tirmizî, Et'ime, 47)
Anlamı: "Başında da sonunda da Allah'ın adıyla."
Bu hadis, besmeleyi başta çekmenin esas olduğunu; ancak unutulması durumunda yemeğin ortasında ya da sonunda bu ifadeyle telafi edilebileceğini gösteriyor.
Hadislerde yemek öncesi için aktarılan lafız genellikle kısa besmele olan "Bismillah"tır. Tam besmeleyi, yani "Bismillahirrahmanirrahim"i okumak ise hem doğru hem de güzel bir uygulamadır; ancak bunu hadiste geçen kısa lafza ek bir zorunluluk olarak görmek doğru olmaz. İkisi arasında dinî açıdan bir çelişki yoktur. Kısası hadiste geçen öğretilmiş lafızdır; uzunu ise Kur'an'ın başında yer alan ve her hayırlı işe tam besmeleyle başlama geleneğine dayanır.
Pratik açıdan bakıldığında, insanların büyük çoğunluğunun yemekte tam besmeleyi okuması hem yaygın hem de doğru bir uygulamadır.
Besmele yemeğe başlarken okunur; bu ayrı bir meseledir. Yemeğin sonunda ise şükür ifade eden başka bir dua okunması da sünnette yer almaktadır. Hz. Peygamber'den (s.a.v.) rivayet edilen bir hadiste yemekten sonra şu dua aktarılmaktadır:
"Elhamdülillahillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ minel müslimîn."
Anlamı: "Bizi yediren, içiren ve Müslümanlardan kılan Allah'a hamdolsun."
(Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, Et'ime, 48)
Yani yemeğin başında besmele, sonunda ise hamd ve şükür duası okunması, Hz. Peygamber'in öğrettiği tam bir yemek adabı olarak karşımıza çıkıyor.
Yemekten önce besmele çekmek, farz değil sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.) bunu tavsiye etmiş ve bizzat öğretmiştir. Terk edilmesi dinen yasak olmamakla birlikte, öğretilmiş bir sünnetin yaşatılması açısından okunması son derece önemlidir.
Hayır, besmele çekilmemesi yemeği haram kılmaz. Besmele yemek öncesinde teşvik edilen bir zikirdir; okunmaması yemeğin helal statüsünü değiştirmez. Ancak helal kesilmiş bir hayvanın etinde kasap besmelesinin ayrı bir önemi vardır; bu ise farklı bir fıkhî meseledir.
Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Ömer bin Ebî Seleme'ye (r.a.) küçük yaşta bizzat öğrettiği rivayet bilinmektedir. Bu hadis, çocuklara yemek adabının erken yaşta ve somut biçimde gösterilmesinin sünnet olduğuna işaret eder. "Bismillah de, sağ elinle ye, önünden ye" şeklindeki bu öğreti, hem besmeleyi hem de yemek adabını birlikte kapsamaktadır.
Peki neden tam olarak "Bismillahirrahmanirrahim" denir, yoksa yalnızca "Bismillah" mı yeterlidir? İşte bu noktada hadis kaynakları biraz daha ayrıntılı bir tablo ortaya koyuyor.
Yemekte Okunacak Besmele Hadiste Nasıl Geçiyor?
Sahih hadis kaynaklarında yemek başında besmele çekmeye dair en temel rivayet, Ömer bin Ebî Seleme'den (r.a.) aktarılan şu hadistir:
Hz. Peygamber (s.a.v.) ona şöyle buyurdu: "Bismillah de, sağ elinle ye ve önünden ye." (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 108)
Bu hadiste geçen ifade "Bismillahirrahmanirrahim" değil, yalnızca "Bismillah"tır. Yani hadiste geçen ve tavsiye edilen lafız kısadır. Bununla birlikte "Bismillahirrahmanirrahim" demek de doğrudur; zira besmele zaten bu anlama gelir ve tam lafzı içerir. Kısaltılmış "Bismillah" ile tam besmele arasında bu bağlamda bir çelişki yoktur; tam besmele okumak daha fazlasını içermektedir.
Yemeğe Başlarken Besmeleyi Unutan Ne Yapmalı?
Yemeğe oturulduğunda besmele çekilmesi unutulursa ne yapılır? Bu soruyu da yine hadis cevaplıyor. Hz. Âişe'den (r.a.) rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
"Biriniz yemek yiyeceği zaman Allah'ın adını ansın. Eğer başlangıçta Allah'ın adını anmayı unutursa 'Bismillahi evvelehu ve âhirehu' desin." (Ebû Dâvûd, Et'ime, 16; Tirmizî, Et'ime, 47)
Anlamı: "Başında da sonunda da Allah'ın adıyla."
Bu hadis, besmeleyi başta çekmenin esas olduğunu; ancak unutulması durumunda yemeğin ortasında ya da sonunda bu ifadeyle telafi edilebileceğini gösteriyor.
"Bismillahirrahmanirrahim" mi, "Bismillah" mı Denmeli?
Hadislerde yemek öncesi için aktarılan lafız genellikle kısa besmele olan "Bismillah"tır. Tam besmeleyi, yani "Bismillahirrahmanirrahim"i okumak ise hem doğru hem de güzel bir uygulamadır; ancak bunu hadiste geçen kısa lafza ek bir zorunluluk olarak görmek doğru olmaz. İkisi arasında dinî açıdan bir çelişki yoktur. Kısası hadiste geçen öğretilmiş lafızdır; uzunu ise Kur'an'ın başında yer alan ve her hayırlı işe tam besmeleyle başlama geleneğine dayanır.
Pratik açıdan bakıldığında, insanların büyük çoğunluğunun yemekte tam besmeleyi okuması hem yaygın hem de doğru bir uygulamadır.
Yemek Duası Besmeleyle Sınırlı mı?
Besmele yemeğe başlarken okunur; bu ayrı bir meseledir. Yemeğin sonunda ise şükür ifade eden başka bir dua okunması da sünnette yer almaktadır. Hz. Peygamber'den (s.a.v.) rivayet edilen bir hadiste yemekten sonra şu dua aktarılmaktadır:
"Elhamdülillahillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ minel müslimîn."
Anlamı: "Bizi yediren, içiren ve Müslümanlardan kılan Allah'a hamdolsun."
(Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, Et'ime, 48)
Yani yemeğin başında besmele, sonunda ise hamd ve şükür duası okunması, Hz. Peygamber'in öğrettiği tam bir yemek adabı olarak karşımıza çıkıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemekten önce besmele çekmek zorunlu mu, sünnet mi?
Yemekten önce besmele çekmek, farz değil sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.) bunu tavsiye etmiş ve bizzat öğretmiştir. Terk edilmesi dinen yasak olmamakla birlikte, öğretilmiş bir sünnetin yaşatılması açısından okunması son derece önemlidir.
Besmele çekilmeden yenilen yemek haram olur mu?
Hayır, besmele çekilmemesi yemeği haram kılmaz. Besmele yemek öncesinde teşvik edilen bir zikirdir; okunmaması yemeğin helal statüsünü değiştirmez. Ancak helal kesilmiş bir hayvanın etinde kasap besmelesinin ayrı bir önemi vardır; bu ise farklı bir fıkhî meseledir.
Çocuklara yemekte besmele nasıl öğretilmeli?
Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Ömer bin Ebî Seleme'ye (r.a.) küçük yaşta bizzat öğrettiği rivayet bilinmektedir. Bu hadis, çocuklara yemek adabının erken yaşta ve somut biçimde gösterilmesinin sünnet olduğuna işaret eder. "Bismillah de, sağ elinle ye, önünden ye" şeklindeki bu öğreti, hem besmeleyi hem de yemek adabını birlikte kapsamaktadır.
