OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
"Allahümme eslemtü nefsî ileyke" ifadesi, Hz. Peygamber'in (sav) gece uyumadan önce okunmasını tavsiye ettiği bir duanın parçasıdır. Anlamı kısaca şudur: "Allah'ım, nefsimi Sana teslim ettim." Bu cümle, kulun bütün benliğini, iradesini ve geleceğini Allah'a bırakma bilinciyle söylediği bir teslimiyet ikrarıdır.
Duanın tamamı Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim'de rivayet edilmiştir. Hz. Peygamber (sav), Hz. Berâ b. Âzib'e (ra) yatmadan önce şu duayı okumasını öğretmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ
Okunuşu:
Allahümme eslemtü nefsî ileyke, ve fevveḍtü emrî ileyke, ve veccehtü vechî ileyke, ve elce'tü zahrî ileyke, raġbeten ve rahbeten ileyke, lâ melce'e ve lâ mencâ minke illâ ileyke, âmentü bi kitâbikellezî enzelte ve bi nebiyyikellezî erselte.
Anlamı:
"Allah'ım, nefsimi Sana teslim ettim. İşimi Sana havale ettim. Yüzümü Sana döndürdüm. Sırtımı Sana dayadım. Sana olan rağbet ve korkumdan dolayı. Senden kaçış ve sığınak yoktur, yalnızca Sana sığınılır. İndirdiğin Kitabına ve gönderdiğin Nebîne iman ettim."
Kaynağı:
Sahîh-i Buhârî, Kitâbü'd-Daavât, 6311; Sahîh-i Müslim, Kitâbü'z-Zikr, 2710.
"Eslemtü nefsî ileyke" cümlesi, teslim etmek anlamındaki "islâm" kökünden gelir. Burada kul, yalnızca ibadet ettiğini değil, bütün benliğini ve özünü Allah'a bıraktığını dile getirir. "Fevveḍtü emrî ileyke" ise işlerini, kararlarını ve sonuçlarını Allah'a havale etmek demektir; tevekkülün fiilî ifadesidir. "Veccehtü vechî ileyke" yüzünü, yönünü ve niyetini Allah'a çevirmek anlamına gelir; yalnızca O'na yönelme ikrarıdır.
"Elce'tü zahrî ileyke" sırtını, yani dayanağını Allah'a yaslamak demektir. Arapçada sırtını birine yaslamak, ona tam güvenmek ve ondan destek aramak anlamında kullanılır. "Raġbeten ve rahbeten ileyke" ifadesi ise bu teslimiyetin iki boyutunu ortaya koyar: hem Allah'ın rahmetine duyulan derin arzu hem de O'nun azametinden duyulan saygı ve korku. Son kısım olan "lâ melce'e ve lâ mencâ minke illâ ileyke" cümlesi, Allah'tan başka gerçek bir sığınağın olmadığını açıkça ilan eder.
Hz. Peygamber (sav), Hz. Berâ b. Âzib'e bu duayı öğretirken şöyle buyurmuştur: "Bunu oku; eğer o gece ölürsen fıtrat üzere ölmüş olursun." (Buhârî, 6311; Müslim, 2710.) Bu ifade, duanın anlam katmanlarını doğrudan açıklar. Uyku, İslam geleneğinde küçük ölüm olarak nitelendirilmiştir; insan o süre zarfında kendine hâkim değildir. Dolayısıyla uykuya geçmeden önce söylenen bu dua, kişinin son bilinçli anında Allah'a teslimiyetini yenilemesi anlamına gelir.
Rivayetin devamında Hz. Peygamber'in bu duayı öğrettikten sonra Hz. Berâ'nın "ve bi rasûlikellezî erselte" dediği, yani "gönderdiğin Resûlüne iman ettim" diye bitirdiği, Hz. Peygamber'in ise onu düzelterek "nebiyyikellezî erselte" şeklinde okuması gerektiğini söylediği aktarılır. Bu ayrıntı, duanın lafzının özenle korunduğunu ve kaynaklarda titizlikle rivayet edildiğini gösterir.
Hadiste geçen "fıtrat üzere ölmek" ifadesi, İslam inancına uygun, tevhid bilinci içinde ve Allah'a teslimiyetle son nefesi vermek anlamında yorumlanmıştır. Fıtrat, insanın yaratılışındaki özgün yönelimi, yani Allah'ı tanıma ve O'na bağlanma eğilimini ifade eder. Bu dua, insanın o temel yönelişini her gece yeniden dile getirmesi ve uykuya bu bilinçle girmesi bakımından özel bir yer taşır.
Rivayete göre bu dua yatmadan hemen önce, uyku öncesinin son duası olarak okunur. Hz. Peygamber, duayı okuyan kişiye "Bunu söyledikten sonra başka bir söz söyleme" buyurmuştur; yani bu dua geceyi ka
Duanın tamamı Sahîh-i Buhârî ve Sahîh-i Müslim'de rivayet edilmiştir. Hz. Peygamber (sav), Hz. Berâ b. Âzib'e (ra) yatmadan önce şu duayı okumasını öğretmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَا مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ
Okunuşu:
Allahümme eslemtü nefsî ileyke, ve fevveḍtü emrî ileyke, ve veccehtü vechî ileyke, ve elce'tü zahrî ileyke, raġbeten ve rahbeten ileyke, lâ melce'e ve lâ mencâ minke illâ ileyke, âmentü bi kitâbikellezî enzelte ve bi nebiyyikellezî erselte.
Anlamı:
"Allah'ım, nefsimi Sana teslim ettim. İşimi Sana havale ettim. Yüzümü Sana döndürdüm. Sırtımı Sana dayadım. Sana olan rağbet ve korkumdan dolayı. Senden kaçış ve sığınak yoktur, yalnızca Sana sığınılır. İndirdiğin Kitabına ve gönderdiğin Nebîne iman ettim."
Kaynağı:
Sahîh-i Buhârî, Kitâbü'd-Daavât, 6311; Sahîh-i Müslim, Kitâbü'z-Zikr, 2710.
Duanın Kelime Kelime Açıklaması
"Eslemtü nefsî ileyke" cümlesi, teslim etmek anlamındaki "islâm" kökünden gelir. Burada kul, yalnızca ibadet ettiğini değil, bütün benliğini ve özünü Allah'a bıraktığını dile getirir. "Fevveḍtü emrî ileyke" ise işlerini, kararlarını ve sonuçlarını Allah'a havale etmek demektir; tevekkülün fiilî ifadesidir. "Veccehtü vechî ileyke" yüzünü, yönünü ve niyetini Allah'a çevirmek anlamına gelir; yalnızca O'na yönelme ikrarıdır.
"Elce'tü zahrî ileyke" sırtını, yani dayanağını Allah'a yaslamak demektir. Arapçada sırtını birine yaslamak, ona tam güvenmek ve ondan destek aramak anlamında kullanılır. "Raġbeten ve rahbeten ileyke" ifadesi ise bu teslimiyetin iki boyutunu ortaya koyar: hem Allah'ın rahmetine duyulan derin arzu hem de O'nun azametinden duyulan saygı ve korku. Son kısım olan "lâ melce'e ve lâ mencâ minke illâ ileyke" cümlesi, Allah'tan başka gerçek bir sığınağın olmadığını açıkça ilan eder.
Bu Dua Neden Yatmadan Önce Okunur?
Hz. Peygamber (sav), Hz. Berâ b. Âzib'e bu duayı öğretirken şöyle buyurmuştur: "Bunu oku; eğer o gece ölürsen fıtrat üzere ölmüş olursun." (Buhârî, 6311; Müslim, 2710.) Bu ifade, duanın anlam katmanlarını doğrudan açıklar. Uyku, İslam geleneğinde küçük ölüm olarak nitelendirilmiştir; insan o süre zarfında kendine hâkim değildir. Dolayısıyla uykuya geçmeden önce söylenen bu dua, kişinin son bilinçli anında Allah'a teslimiyetini yenilemesi anlamına gelir.
Rivayetin devamında Hz. Peygamber'in bu duayı öğrettikten sonra Hz. Berâ'nın "ve bi rasûlikellezî erselte" dediği, yani "gönderdiğin Resûlüne iman ettim" diye bitirdiği, Hz. Peygamber'in ise onu düzelterek "nebiyyikellezî erselte" şeklinde okuması gerektiğini söylediği aktarılır. Bu ayrıntı, duanın lafzının özenle korunduğunu ve kaynaklarda titizlikle rivayet edildiğini gösterir.
"Fıtrat Üzere Ölmek" Ne Anlama Gelir?
Hadiste geçen "fıtrat üzere ölmek" ifadesi, İslam inancına uygun, tevhid bilinci içinde ve Allah'a teslimiyetle son nefesi vermek anlamında yorumlanmıştır. Fıtrat, insanın yaratılışındaki özgün yönelimi, yani Allah'ı tanıma ve O'na bağlanma eğilimini ifade eder. Bu dua, insanın o temel yönelişini her gece yeniden dile getirmesi ve uykuya bu bilinçle girmesi bakımından özel bir yer taşır.
Dua Nasıl ve Ne Zaman Okunur?
Rivayete göre bu dua yatmadan hemen önce, uyku öncesinin son duası olarak okunur. Hz. Peygamber, duayı okuyan kişiye "Bunu söyledikten sonra başka bir söz söyleme" buyurmuştur; yani bu dua geceyi ka
