OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
İftar sofrasından kalkar kalkmaz, ya da daha çay bile içilmemişken, birçok kişinin aklına şu soru gelir: Şimdi ne okunmalı? Ramazan'da iftardan sonra okunması sünnet olan dua, Hz. Peygamber'den (sav) rivayet edilen ve oruçlunun orucunu bozmasının ardından okuması için tavsiye edilen bir duadır. Bu dua İbn Mâce ve Ebû Dâvûd gibi hadis kaynaklarında yer alır; hem kısa hem de anlamlıdır.
En yaygın rivayet şudur:
Arapça:
ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الْأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
Okunuşu:
Zehebez-zameu vebtelletil-urûku ve sebetel-ecru inşâallah.
Anlamı:
"Susuzluk gitti, damarlar ıslandı ve Allah'ın izniyle sevap sabit oldu."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Savm, 22 (hadis no: 2357); aynı rivayet İbn Mâce'de de geçmektedir. Rivayetin senedine ilişkin bazı hadis âlimleri hasen değerlendirmesinde bulunmuştur.
Bu dua, iftarın hemen ardından, yani orucu bozar bozmaz okunabilir. Sofra duası veya yemek duasından farklıdır; doğrudan orucu bozan kişinin okuması için rivayet edilmiştir.
Evet, iftarı açarken yani ilk lokmayı almadan önce okunan dua ile iftardan sonra okunan dua ayrı rivayetlerdir. Yukarıdaki dua orucu bozduktan sonraya aittir. Orucu açarken, yani henüz ilk lokmadan önce, "Bismillah" diyerek başlamak ve şu duayı okumak da rivayet edilmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ
Okunuşu:
Allâhümme leke sumtü ve alâ rızkıke eftartü.
Anlamı:
"Allah'ım, senin için oruç tuttum ve senin rızkınla orucumu açtım."
Kaynağı:
Bu rivayet Ebû Dâvûd'da yer almakla birlikte (Savm, 22, hadis no: 2358) hadis âlimleri senedinin zayıf olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte anlam itibarıyla güzel bir dua olarak değerlendirilmiş ve yaygın biçimde kullanılmıştır. Okumak isteyenler bunu bilerek okuyabilir.
İki duayı birbirine karıştırmamak gerekir: biri iftarı açmadan önce, diğeri orucu bozduktan sonraya aittir.
"Zehebez-zameu..." duası için hadiste belirli bir vakit şartı geçmez; orucu bozduktan hemen sonra okunması uygundur. Uzun bir sofra duasına gerek yoktur; kısa ve içten bir okuyuş yeterlidir.
Bunun yanı sıra iftarın ardından namaz vakti de girmiş olduğundan, Akşam namazını kılmak ve namazın akabinde dua etmek de bu vaktin önemli bir parçasıdır. Oruçlunun duasının kabul edileceğine dair rivayetler göz önüne alındığında, iftar anı ve iftarın hemen ardındaki zaman dilimi dua için özellikle kıymetli kabul edilmiştir. Tirmizî'de geçen bir rivayette Hz. Peygamber (sav), oruçlunun iftar anındaki duasının reddedilmeyeceğini bildirmiştir (Tirmizî, Savm, 1; hadis no: 3598).
Yemek duası ayrı bir duadır ve yemeğin ardından okunur. İftar sofrasında da yenilip içildikten sonra yemek duası okunabilir. Yaygın olarak bilinen yemek duası şudur:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve cealnâ müslimîn.
Anlamı:
"Bizi doyuran, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 52 (hadis no: 3850); Tirmizî'de de rivayet edilmiştir.
Ramazan'da iftar sofrasında bu dua, hem orucu bozduktan sonra okunan "Zehebez-zameu..." duasıyla hem de yemek duasıyla birlikte okunabilir. Bunların hepsi farklı amaçlarla rivayet edilmiş, birbirini tamamlayan dualardır.
Hadis kaynaklarında "Zehebez-zameu..." duası için belirli bir tekrar sayısı geçmez. Bir kez, içtenlikle okunması yeterlidir. Kaynaklarda bulunmayan bir tekrar sayısını uygulamak dinî bir zorunluluk değildir.
Hayır, bu dua Kur'an'da değil hadis kaynaklarında geçmektedir. Ebû Dâvûd ve İbn Mâce'de rivayet edilmiştir. Kur'an ayeti değil, Hz. Peygamber'den (sav) nakledilen bir dua metnidir.
Bu rivayetin senedi hadis
En yaygın rivayet şudur:
Arapça:
ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الْأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ
Okunuşu:
Zehebez-zameu vebtelletil-urûku ve sebetel-ecru inşâallah.
Anlamı:
"Susuzluk gitti, damarlar ıslandı ve Allah'ın izniyle sevap sabit oldu."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Savm, 22 (hadis no: 2357); aynı rivayet İbn Mâce'de de geçmektedir. Rivayetin senedine ilişkin bazı hadis âlimleri hasen değerlendirmesinde bulunmuştur.
Bu dua, iftarın hemen ardından, yani orucu bozar bozmaz okunabilir. Sofra duası veya yemek duasından farklıdır; doğrudan orucu bozan kişinin okuması için rivayet edilmiştir.
İftarı Açarken Okunacak Dua Farklı mı?
Evet, iftarı açarken yani ilk lokmayı almadan önce okunan dua ile iftardan sonra okunan dua ayrı rivayetlerdir. Yukarıdaki dua orucu bozduktan sonraya aittir. Orucu açarken, yani henüz ilk lokmadan önce, "Bismillah" diyerek başlamak ve şu duayı okumak da rivayet edilmiştir:
Arapça:
اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ
Okunuşu:
Allâhümme leke sumtü ve alâ rızkıke eftartü.
Anlamı:
"Allah'ım, senin için oruç tuttum ve senin rızkınla orucumu açtım."
Kaynağı:
Bu rivayet Ebû Dâvûd'da yer almakla birlikte (Savm, 22, hadis no: 2358) hadis âlimleri senedinin zayıf olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte anlam itibarıyla güzel bir dua olarak değerlendirilmiş ve yaygın biçimde kullanılmıştır. Okumak isteyenler bunu bilerek okuyabilir.
İki duayı birbirine karıştırmamak gerekir: biri iftarı açmadan önce, diğeri orucu bozduktan sonraya aittir.
İftardan Sonra Hangi Dua Ne Zaman Okunur?
"Zehebez-zameu..." duası için hadiste belirli bir vakit şartı geçmez; orucu bozduktan hemen sonra okunması uygundur. Uzun bir sofra duasına gerek yoktur; kısa ve içten bir okuyuş yeterlidir.
Bunun yanı sıra iftarın ardından namaz vakti de girmiş olduğundan, Akşam namazını kılmak ve namazın akabinde dua etmek de bu vaktin önemli bir parçasıdır. Oruçlunun duasının kabul edileceğine dair rivayetler göz önüne alındığında, iftar anı ve iftarın hemen ardındaki zaman dilimi dua için özellikle kıymetli kabul edilmiştir. Tirmizî'de geçen bir rivayette Hz. Peygamber (sav), oruçlunun iftar anındaki duasının reddedilmeyeceğini bildirmiştir (Tirmizî, Savm, 1; hadis no: 3598).
İftardan Sonra Yemek Duası Okunur mu?
Yemek duası ayrı bir duadır ve yemeğin ardından okunur. İftar sofrasında da yenilip içildikten sonra yemek duası okunabilir. Yaygın olarak bilinen yemek duası şudur:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve cealnâ müslimîn.
Anlamı:
"Bizi doyuran, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 52 (hadis no: 3850); Tirmizî'de de rivayet edilmiştir.
Ramazan'da iftar sofrasında bu dua, hem orucu bozduktan sonra okunan "Zehebez-zameu..." duasıyla hem de yemek duasıyla birlikte okunabilir. Bunların hepsi farklı amaçlarla rivayet edilmiş, birbirini tamamlayan dualardır.
Sıkça Sorulan Sorular
İftardan sonra dua kaç defa okunmalıdır?
Hadis kaynaklarında "Zehebez-zameu..." duası için belirli bir tekrar sayısı geçmez. Bir kez, içtenlikle okunması yeterlidir. Kaynaklarda bulunmayan bir tekrar sayısını uygulamak dinî bir zorunluluk değildir.
İftardan sonra okunacak dua Kur'an'da geçiyor mu?
Hayır, bu dua Kur'an'da değil hadis kaynaklarında geçmektedir. Ebû Dâvûd ve İbn Mâce'de rivayet edilmiştir. Kur'an ayeti değil, Hz. Peygamber'den (sav) nakledilen bir dua metnidir.
İftar duası olarak bilinen "Allahümme leke sumtü..." zayıf mı?
Bu rivayetin senedi hadis
