SelinKilic
Kayıtlı Kullanıcı
Yemekten önce dua etmek sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.) yemek yerken "Bismillah" demeyi emretmiş, bunu unutanlar için de ayrı bir dua öğretmiştir. Bu uygulama hem Kur'an'ın genel öğretisiyle hem de sahih hadislerle sabittir.
Peki tam olarak ne okunur, nasıl uygulanır? Bunları sırasıyla ele alalım.
Yemekten önce okunacak dua hadislerde açıkça belirtilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Biriniz yemek yiyeceği zaman Allah'ın adını (besmeleyi) ansın." (Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47)
Yani yemekten önce okunacak temel ifade şudur:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ
Okunuşu:
Bismillâh
Anlamı:
Allah'ın adıyla (başlıyorum)
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47
Bazı rivayetlerde yalnızca "Bismillâh" yeterli görülürken, bazı rivayetlerde "Bismillâhi ve alâ bereketiAllâh" ifadesinin de kullanıldığı aktarılmaktadır. (Ebû Dâvûd, Et'ime, 15)
Hz. Peygamber (s.a.v.) bu durumu da açıkça öğretmiştir. Yemek yerken besmeleyi unutup sonradan hatırlayan kişi şunu okur:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû
Anlamı:
Başında da sonunda da Allah'ın adıyla (başlıyorum)
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47 — Hz. Âişe'den rivayet edilmiştir.
Bu hadis, besmeleyi yemeğin ortasında hatırlayan kişinin ne yapacağını net biçimde ortaya koyduğu için önemlidir. Yani sünnet, yemek boyunca geçerlidir; unutulmuş olması uygulamayı tamamen ortadan kaldırmaz.
Doğrudan "yemekten önce besmele çek" şeklinde bir ayet bulunmaz. Ancak besmele çekmenin genel dinî temeli Kur'an'da mevcuttur. "Allah'ın adı anılmayan şeyden yemeyin" (En'âm Suresi, 118. ayet) gibi ayetler, yemek ve Allah'ın adını anmak arasındaki ilişkiyi genel çerçevede ortaya koyar. Yemek öncesi besmele uygulamasının sünnetteki dayanağı ise yukarıda aktarılan hadislerdir.
Evet, yemekten sonra da dua okunması sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.)'in yemek sonrasında okuduğu rivayet edilen dua şudur:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ müslimîn
Anlamı:
Bizi doyuran, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun.
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, Et'ime, 48 — Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet edilmiştir.
Yemekten önce besmele çekmek sünnettir, farz değildir. Hadislerde emredilmiş ve teşvik edilmiş bir uygulamadır; terk edilmesi kişiyi günahkâr yapmaz ancak sünneti yerine getirmemiş olur.
Hadislerde geçen ve Hz. Peygamber'in öğrettiği ifade yalnızca "Bismillâh"tır. Uzun bir dua okunması gerektiğine dair sahih bir rivayet bulunmaz. Halk arasında yaygın olan uzun yemek dualarının büyük bölümü gelenek kaynaklıdır; hadislerde doğrudan bu şekilde sabit değildir.
Hz. Peygamber (s.a.v.) bir çocuğa yemek adabını öğretirken "Bismillah de, sağ elinle ye, önünden ye" buyurmuştur. (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 108 — Ömer b. Ebî Seleme'den rivayet edilmiştir.) Çocuklara öncelikle bu sade ve kaynaklı uygulamanın öğretilmesi en doğrusudur.
Peki tam olarak ne okunur, nasıl uygulanır? Bunları sırasıyla ele alalım.
Yemekten Önce Ne Okunur?
Yemekten önce okunacak dua hadislerde açıkça belirtilmiştir. Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Biriniz yemek yiyeceği zaman Allah'ın adını (besmeleyi) ansın." (Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47)
Yani yemekten önce okunacak temel ifade şudur:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ
Okunuşu:
Bismillâh
Anlamı:
Allah'ın adıyla (başlıyorum)
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47
Bazı rivayetlerde yalnızca "Bismillâh" yeterli görülürken, bazı rivayetlerde "Bismillâhi ve alâ bereketiAllâh" ifadesinin de kullanıldığı aktarılmaktadır. (Ebû Dâvûd, Et'ime, 15)
Yemek Başında Besmeleyi Unutursak Ne Okunur?
Hz. Peygamber (s.a.v.) bu durumu da açıkça öğretmiştir. Yemek yerken besmeleyi unutup sonradan hatırlayan kişi şunu okur:
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû
Anlamı:
Başında da sonunda da Allah'ın adıyla (başlıyorum)
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 15; Tirmizî, Et'ime, 47 — Hz. Âişe'den rivayet edilmiştir.
Bu hadis, besmeleyi yemeğin ortasında hatırlayan kişinin ne yapacağını net biçimde ortaya koyduğu için önemlidir. Yani sünnet, yemek boyunca geçerlidir; unutulmuş olması uygulamayı tamamen ortadan kaldırmaz.
Bu Sünnetin Kur'an'daki Dayanağı Var mı?
Doğrudan "yemekten önce besmele çek" şeklinde bir ayet bulunmaz. Ancak besmele çekmenin genel dinî temeli Kur'an'da mevcuttur. "Allah'ın adı anılmayan şeyden yemeyin" (En'âm Suresi, 118. ayet) gibi ayetler, yemek ve Allah'ın adını anmak arasındaki ilişkiyi genel çerçevede ortaya koyar. Yemek öncesi besmele uygulamasının sünnetteki dayanağı ise yukarıda aktarılan hadislerdir.
Yemekten Sonra Dua Okunur mu?
Evet, yemekten sonra da dua okunması sünnettir. Hz. Peygamber (s.a.v.)'in yemek sonrasında okuduğu rivayet edilen dua şudur:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ müslimîn
Anlamı:
Bizi doyuran, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun.
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, Et'ime, 48 — Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemekten önce dua etmek farz mı, sünnet mi?
Yemekten önce besmele çekmek sünnettir, farz değildir. Hadislerde emredilmiş ve teşvik edilmiş bir uygulamadır; terk edilmesi kişiyi günahkâr yapmaz ancak sünneti yerine getirmemiş olur.
Yemekten önce sadece "Bismillah" demek yeterli mi, yoksa uzun bir dua mı okunmalı?
Hadislerde geçen ve Hz. Peygamber'in öğrettiği ifade yalnızca "Bismillâh"tır. Uzun bir dua okunması gerektiğine dair sahih bir rivayet bulunmaz. Halk arasında yaygın olan uzun yemek dualarının büyük bölümü gelenek kaynaklıdır; hadislerde doğrudan bu şekilde sabit değildir.
Çocuklara yemekten önce ne öğretilmeli?
Hz. Peygamber (s.a.v.) bir çocuğa yemek adabını öğretirken "Bismillah de, sağ elinle ye, önünden ye" buyurmuştur. (Buhârî, Et'ime, 2; Müslim, Eşribe, 108 — Ömer b. Ebî Seleme'den rivayet edilmiştir.) Çocuklara öncelikle bu sade ve kaynaklı uygulamanın öğretilmesi en doğrusudur.
