DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Yemekten önce okunacak dua, Hz. Peygamber'in hadislerinde açıkça yer almaktadır. Yemek öncesinde okunması tavsiye edilen dua besmele, yani "Bismillah"tır. Bunun yanı sıra yemeğe başlarken okunabilecek daha kapsamlı bir dua da hadis kaynaklarında rivayet edilmiştir.
Hadis kaynaklarında geçen yemek duası şöyledir:
Arapça:
اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيمَا رَزَقْتَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Okunuşu:
Allâhümme bârik lenâ fîmâ razaktenâ ve kınâ azâben-nâr.
Anlamı:
"Allah'ım! Bize rızık olarak verdiğin şeyleri bizim için bereketli kıl ve bizi cehennem azabından koru."
Kaynağı:
Bu dua, İbn Sünni'nin Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle adlı eserinde rivayet edilmektedir. Hadisin sıhhati konusunda alimler arasında farklı değerlendirmeler bulunmakla birlikte, yemek duası olarak yaygın biçimde aktarılmaktadır.
Hz. Peygamber'in yemekle ilgili en güçlü ve sahih rivayetleri besmele üzerine yoğunlaşmaktadır. Sahih-i Müslim'de yer alan bir hadiste Hz. Aişe'den şöyle rivayet edilmiştir: Peygamber (s.a.v.) yemek yerken besmele çekmeyi emretmiş; başında besmele çekilmeyen yemeğe şeytanın ortak olacağını bildirmiştir. (Müslim, Eşribe, 103)
Yani yemekten önce okunacak en temel ve en sağlam kaynaklı uygulama "Bismillah" demektir. Yemeğin ortasında besmeleyi unutanlar için ise aynı hadiste "Bismillahi evvelehu ve âhirehu" denmesi tavsiye edilmiştir; bu ifadenin anlamı "Başında da sonunda da Allah'ın adıyla" demektir.
"Bereket duası" ifadesi Kur'an veya hadislerde özel bir dua adı olarak geçmemektedir. Bu, halk arasında yaygınlaşmış bir isimlendirmedir. Ancak yukarıda verilen "Allâhümme bârik lenâ…" duası, içeriği itibarıyla yemekteki bereketi Allah'tan istemeye yönelik olduğundan bu isimle anılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu dua, yemekten önce okunabilecek ve bereketi konu alan kaynaklı bir dua olmakla birlikte, dinî metinlerde "bereket duası" adıyla resmî bir statüsü bulunmamaktadır.
Kur'an'da doğrudan "yemekten önce oku" şeklinde belirlenmiş özel bir ayet yoktur. Bununla birlikte bazı kişiler yemek öncesinde Kur'an'daki rızık ve bereketle ilgili ayetleri okumayı tercih etmektedir. Bunların başında Bakara Suresi'nin 172. ayeti gelir:
Arapça:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ
Okunuşu:
Yâ eyyühellezîne âmenû kulû min tayyibâti mâ razaknâküm veşkürû lillâh.
Anlamı:
"Ey iman edenler! Size rızık olarak verdiklerimizin temiz olanlarından yiyin ve Allah'a şükredin."
Kaynağı:
Bakara Suresi, 172. ayet.
Bu ayet bir dua metni değildir; yeme ve şükür konusunda bir Kur'an emridir. Yemek öncesinde okunabilir, ancak "yemek duası" olarak değil, konuyla ilgili bir Kur'an ayeti olarak değerlendirilmelidir.
Yemek sonrasında okunacak dua da hadislerde yer almaktadır. Tirmizî'de rivayet edilen bir hadise göre Hz. Peygamber yemek yedikten sonra şöyle derdi:
Arapça:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ müslimîn.
Anlamı:
"Bizi yediren, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, De'avât, 56.
Bu dua yemek sonrasına aittir ve yemek öncesi duasından ayrı tutulmalıdır.
Evet, hadislere göre yemek öncesinde besmele çekmek yeterlidir ve bu konudaki en sahih rivayet besmeleye dayanmaktadır. "Allâhümme bârik lenâ…" duası ek bir uygulama olarak okunabilir; ancak besmele bu konudaki temel sünnettir.
Hadislerde yemek öncesi dua için belirli bir tekrar sayısı bildirilmemiştir. Yemeğe başlarken bir kez besmele çekmek ve dilerse duayı bir kez okumak yeterlidir. Kaynaklarda geçmeyen tekrar sayıları bu konuda esas alınmamalıdır.
Hadis kaynaklarında geçen yemek duası şöyledir:
Arapça:
اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيمَا رَزَقْتَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Okunuşu:
Allâhümme bârik lenâ fîmâ razaktenâ ve kınâ azâben-nâr.
Anlamı:
"Allah'ım! Bize rızık olarak verdiğin şeyleri bizim için bereketli kıl ve bizi cehennem azabından koru."
Kaynağı:
Bu dua, İbn Sünni'nin Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle adlı eserinde rivayet edilmektedir. Hadisin sıhhati konusunda alimler arasında farklı değerlendirmeler bulunmakla birlikte, yemek duası olarak yaygın biçimde aktarılmaktadır.
Yemekte Besmele'nin Yeri
Hz. Peygamber'in yemekle ilgili en güçlü ve sahih rivayetleri besmele üzerine yoğunlaşmaktadır. Sahih-i Müslim'de yer alan bir hadiste Hz. Aişe'den şöyle rivayet edilmiştir: Peygamber (s.a.v.) yemek yerken besmele çekmeyi emretmiş; başında besmele çekilmeyen yemeğe şeytanın ortak olacağını bildirmiştir. (Müslim, Eşribe, 103)
Yani yemekten önce okunacak en temel ve en sağlam kaynaklı uygulama "Bismillah" demektir. Yemeğin ortasında besmeleyi unutanlar için ise aynı hadiste "Bismillahi evvelehu ve âhirehu" denmesi tavsiye edilmiştir; bu ifadenin anlamı "Başında da sonunda da Allah'ın adıyla" demektir.
Bereket Duası Olarak Bilinen Dua Kaynakta Bu İsimle Geçiyor mu?
"Bereket duası" ifadesi Kur'an veya hadislerde özel bir dua adı olarak geçmemektedir. Bu, halk arasında yaygınlaşmış bir isimlendirmedir. Ancak yukarıda verilen "Allâhümme bârik lenâ…" duası, içeriği itibarıyla yemekteki bereketi Allah'tan istemeye yönelik olduğundan bu isimle anılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu dua, yemekten önce okunabilecek ve bereketi konu alan kaynaklı bir dua olmakla birlikte, dinî metinlerde "bereket duası" adıyla resmî bir statüsü bulunmamaktadır.
Yemek Öncesi Okunabilecek Kur'an Ayeti Var mı?
Kur'an'da doğrudan "yemekten önce oku" şeklinde belirlenmiş özel bir ayet yoktur. Bununla birlikte bazı kişiler yemek öncesinde Kur'an'daki rızık ve bereketle ilgili ayetleri okumayı tercih etmektedir. Bunların başında Bakara Suresi'nin 172. ayeti gelir:
Arapça:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ
Okunuşu:
Yâ eyyühellezîne âmenû kulû min tayyibâti mâ razaknâküm veşkürû lillâh.
Anlamı:
"Ey iman edenler! Size rızık olarak verdiklerimizin temiz olanlarından yiyin ve Allah'a şükredin."
Kaynağı:
Bakara Suresi, 172. ayet.
Bu ayet bir dua metni değildir; yeme ve şükür konusunda bir Kur'an emridir. Yemek öncesinde okunabilir, ancak "yemek duası" olarak değil, konuyla ilgili bir Kur'an ayeti olarak değerlendirilmelidir.
Yemek Sonrasında Ne Okunur?
Yemek sonrasında okunacak dua da hadislerde yer almaktadır. Tirmizî'de rivayet edilen bir hadise göre Hz. Peygamber yemek yedikten sonra şöyle derdi:
Arapça:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenâ ve sekânâ ve ce'alenâ müslimîn.
Anlamı:
"Bizi yediren, içiren ve Müslüman kılan Allah'a hamdolsun."
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime, 52; Tirmizî, De'avât, 56.
Bu dua yemek sonrasına aittir ve yemek öncesi duasından ayrı tutulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemekten önce sadece besmele çekmek yeterli midir?
Evet, hadislere göre yemek öncesinde besmele çekmek yeterlidir ve bu konudaki en sahih rivayet besmeleye dayanmaktadır. "Allâhümme bârik lenâ…" duası ek bir uygulama olarak okunabilir; ancak besmele bu konudaki temel sünnettir.
Yemek duasını kaç defa okumak gerekir?
Hadislerde yemek öncesi dua için belirli bir tekrar sayısı bildirilmemiştir. Yemeğe başlarken bir kez besmele çekmek ve dilerse duayı bir kez okumak yeterlidir. Kaynaklarda geçmeyen tekrar sayıları bu konuda esas alınmamalıdır.
